HOŞGELDİNİZ

YENİ websayfama.
Hepinizi beklerim...
diğer websayfamda: http://berkasi.googlepages.com

İŞ HUKUKU

İş Hukuku Ders Notları
Yazan : Aysun Erkul [Yazarla İletişim]
iŞ HUKUKUNA YöN VEREN iLKELER: Temel ilke: işçinin korunması ilkesidir: Hem pozitif olarak kanun koyucunun benimsediği kurallar olarak ortaya çıkar hem de yorumlarda. Anayasada yer alır başta bu ilke. Devletin niteliği sosyal devlet olarak nitelenmişse bu ilke vardır. İşçilerin asgari çalışma şartları bir kanunla düzenlenmeli (iş kanunu) Bunun üstüne çıkma yolu açık olmalıdır. (toplu sözleşme, örgütlenme, işçiye grev hakkı...) Yasal düzeyde iş hukukuna ilişkin düzenlemeler: nisbi emredici hükümlerdir. İşçi lehine değiştirilebilir. Ama işçi aleyhine değiştirilemez. Asgari ücretin altında birşey geçerli değil. Ama üzerinde geçerli. Yorum: işçi lehine yorum ilkesi olmalı. İki açıdan sınırlanması gereklen husus 1.toplum yararı: işçi lehine yorum toplum zararına oluyorsa bu yorum sınırlanmalıdır. (toplu sözleşme dışında) 2.işçi lehine yorum yasaya rağmen olmaz. İş hukukunun uluslararası kaynakları çoktur. Uluslararası çalışma teşkilatı (ILO) kararları. ILO’nun bir sözleşmesini onayladığı takdirde bu sözleşmeyi iç hukukuna uydurma yükümlülüğü altına girer. İş hukukunun uygulanmasında idari teşkilat: -Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: kanunun uygulanmasını denetleme hakkı bakanlığa aittir. Taşrada bölge çalışma teşkilatları vardır. -Bakanlığa bağlı; iş kurumu, ve sosyal sigortalar kurumu İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI: İş Kanunu 2. madde İŞÇİ: bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi denir. -bir iş sözleşmesine dayanarak çalışama: borçlar kanununda hizmet akti olarak tanımlanmıştır. iş sözleşmesi: bir tarafın (işçinin) bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın (işverenin) ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan bir sözleşme. -bağımlı olarak çalışma işçiyi benzer statülerden ayıran bir ölçüt. Bağımlılık önemli. Memur: bir atama işlemi ile statüye intibak ettirilen kişidir. Kamuda işçilerde var. Kamuda işçiye benzer statüde sözleşmeli personelde var. Hem 657/4 maddeye bağlı. Uygulamada çok vardır. 399 sayılı KHK daha ayrıntılı. İşçi kavramına yakın çıraklık ilişkisi: hem borçler kanununda düzenlenmiş hem de 3308 sayılı çıraklık eğitim kanununda düzenlenmiş. Çırak ile işçiyi ayırt edici özellik: işçilikte iş karşılığı olarak bir ücret alam yönü bulunduğu halde çıraklıkta bir meslek ve sanat öğrenme ağır basar. (ücret ikinci planda) Çırak işçi değil. Kanun kapsamında değil. Gerçekde işçi olup da çırak adı altında çalıştırılabilir. İlişki gerçekte işçilikse iş kanunu kapsamındadır. İŞVEREN: İşçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye veya tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren denir. Gerçek kişiyse problem yok. Uygulamada adi şirketlerin tüzel kişiliği yok. İŞVEREN VEKİLİ: İşveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kişilere işveren denir. İşveren vekilinin hareketleri işvereni bağlar. Genel müdür işveren vekilidir. Departman müdürü, müdür yardımcıları işveren vekilidir. İşyerinde işveren vekili bir tane değildir. Bu tanım sendikalar kanununda tamamen farklıdır. Oradaki tanıma göre işveren adına işin, işletmenin bütününü sevk ve idare eden kişi işveren vekilidir. İşveren vekilliği sıfatı o kişi için işçilere tanınan hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. (kendi işverenine karşı o da işçi) İŞYERİ: İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan veya olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. -bir işin yapılması lazım. (mal veya hizmet) -iş yerinden söz edebilmek için işçi bulunmalı. İşyerine bağlı yerler: ayrı bir fiziki alanda bulunsalarda bağımsız bir işyeri değildirler. Bu tür yerler de asıl işyerinden sayılırlar. Bir yerin işyerine bağlı yer olup olmadığı tespitinde 2 ölçüt sözkonusu: 1.nitelik yönünden bağlılık: işverenin işyerinde ürettiğ mal veya hizmet üretiminin nihai saffaya gelinceye kadarki bölümlerine katkısı olan bir yer ise nitelik yönünden bağlılık var. 2.yönetim yönünden bağlılık: bu yerlerin aynı yönetim altında örgütlenmiş olmasıdır. Eklentiler: bir işyerindeki dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, muayene, bakım ve araçlar işyerinin eklentilerindendir. Ve işyerine dahil sayılırlar. İşyerini bildirme: kanun kapsamına giren nitelikte bir işyeri kuran, devralan,değiştiren, kapatan işveren işyerini bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır. Eğer işyerinde bir alt işveren varsa taşaron da bu işyerini ayrıca bildirmek zorundadır. İşyerinin devri: işyeri veya işyerinin bir bölümü hukuki bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde devir sırasında mevcut iş sözleşmeleri tüm hak ve borçlarıyla devralana geçer. (orjinal bir düzenlemedir) işyerinin devir tarihine kadar hizmet sözleşmesi ilişkinin kıdeminden doğan tüm haklarıda (kıdem tazminatı) devralan işverene geçer. İşçilerin devirden önce doğmuş olan ve devreden kadar ödenmesi gereken haklardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludur. Devreden açısından 2 yıldır. Bu hüküm kıdem tazminatından devreden işverenin sorumluluğuna ilişkin bir sınırlama teşkil etmez. 2 yılla sınırlı olması onun kıdem tazminatı dışındaki borçlarını ilgilendirir. İşyerinin devri işçi açısından hizmet sözleşmesinin feshi için bir haklı sebep oluşturmaz. ALT İŞVEREN-ASIL İŞVEREN İLİŞKİSİ: Asıl işin bir bölümü veya tümü taşerona bölünemez. Kanunda çok açık olmamakla beraber asıl işveren, bir ilişkinin asıl işveren- alt işveren ilişkisi olabilmesi için alt işveren aldığı işin asıl işverene ait işyerinde görülmüş olması gerekir. Somut herhangi bir olayda farklı yorumlara varılabilirse de kural budur. Alt işveren ilişkisinin hukuki sonuçları: İş kanunu 2. maddede alt işveren-asıl işveren ilişkisi kurulduğunda alt işverenin işçilerinin kendi işverenlerine karşı kanundan, hizmet sözleşmesinden (iş sözleşmesi) veya varsa alt işveren ile yapılmış toplu iş sözleşmesinden asıl işverende müteselsilen sorumludur. (haklardan asıl işveren de sorumlu) Yeni kanunla; asıl işveren de taraf olacak. Asıl işverenin taraf olduğu toplu sözleşmelerden işçileri yararlanabilir. Alt işveren ilişkisine getirilen sınırlamalar ve muvazaa: Tarafların görünürde işlem yaparak başka bir işlemi örtmeleri. Günlük hayatta şike. Muvazaa çok kolay yapılır. Asıl işverenin bir alt işveren ile kurduğu ilişkisi gerçek veya kanuni unsurları bünyesinde taşıyorsa ortada alt işveren olarak da farklı bir işveren (asıl işverenden farklı) ve iş aldığı işyeri de farklı bir işyeri olacaktır. Buna karşı, ilişki muvazaalı ise alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri gibi işlem görecekler, sayılacaklar Yeni iş kanunu ispatı güç olan muvazaa olgusunun somut olayda ispatı için bazı düzenlemeler getirmiş. Bu düzenlemeler göre, asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz. Ayrıca daha önce asıl işverenin işçisi olan bir kimseyle alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak muvazaalı bir alt işveren ilişkisinde alt işveren ilişkileri, asıl işveren ilişkileri olarak işlem görürler. Mutlak yasak değil karine. Her aykırılık müeyyide getirmez. (hocanın yorumu) İŞ KANUNU’NUN UYGULAMA ALANI: Kural olarak iş kanunu 4. maddede belirtilen istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerinin işverenleriyle, işveren vekilleriyle ve işçilerine konularına bakılmaksızın uygulanır. Kanun 4. maddede bazı istisnalar belirterek bu istisnalarla kanunun uygulanamayacağını belirtir. İstisna teşkil eden işlerde bazılarında, özel iş kanunları mevcut olup, deniz iş kanunu gibi, bu kanunlar uygulanır. Bunun dışında ise uygulanacak yasa borçlar kanunu hükümleridir. İstisnalar: 1. istisna: deniz taşıma işleridir. Bunlar 854 sayılı deniz iş kanununun hükümlerine tabidir. Ancak kıyılarda veya liman ve iskelelerde karadan gemiye, gemiden karaya yapılan yükleme boşaltma işleri iş kanununa tabiidir. Aynı şekilde deniz iş kanununun kapsamına girmeyen ve tarım işide sayılmayan denizlerde çalışan su ürünleri üreticilerinin (balıkçılık) yaptığı işlerde iş kanununa tabiidir. 2. istisna: hava taşıma işi. Bu işlerinde havacılığın yer tesislerinde yapılan işleri (apronlarda, bilet satışlarında) iş kanununa tabiidir. 3. istisna: 50’den az işçi çalıştıran tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerleri. 50den fazla ise iş kanununa tabiidir. Tarım işlerinin bazıları işyerinde çalışan işçi sayısına bakılmaksızın iş kanununa tabiidir. Bunlar: •tarım alet ve makinelerinin yapıldığı işyerleri •halkın faydalanmasına açık veya işyerinin eklentisi durumundaki park ve bahçeişleri. •tarım işletmelerinde yapılan yapı işleri •tarım sanatlarıyla ilgili işler (zeytinyeğı, konserve fabrikaları gibi) 4. istisna: ev hizmetlerinde çalışanlar. (dadı aşçı...) 5. istisna: çıraklık işi. Kural olarak çıraklar bu kanunun kapsamı dışındadır. 6. istisna: profesyonel sporcular. (futbolcular) 7. istisna: rehabilitasyon çalışanlarında 8. istisna: 507 sayılı esnaf ve sanatkarlar kanununa uygun 3 işçinin çalıştığı işyerleri 9. istisna: evlerde yapılan el sanatlarıyla ilgili işler (halıcılık..) Kanunun istisnalar maddesinde açıkça sayılmamakla beraber gazeteciler basın iş kanunundaki gazeteci tanımına uygun olmak kaydıyla, bu kanun kapsamına dahildir. İş kanunu kapsamında değildir. İŞ SÖZLEŞMESİ TÜRLERİ: İş kanunu, borçlar kanunundaki hizmet akdinden farklı olarak ve adlandırma olarak hizmet akdi yerine iş sözleşmesi sözcüğünü kullanarakbir tanım vermiştir. Buna göre; İş sözleşmesi: bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafında (işveren) ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan bir sözleşmedir. Aksi belirtilmedikçe özel bir şekle tabi değildir. Ancak; süresi 1 yıl ve daha fazla olan sözleşmelerin yazılı olması gerekir. Buradaki yazılı şekil özellikle sözleşmenin belirli süreli olup olmadığının ispatı açısından önemli. Yazılı sözleşme yapılmayanı hallerde işveren işçiye en geç 2 ay içersinde çalışma koşullarını, ücreti, belirli süreli ise süreyi belirten bir belge vermek zorundadır. SüREKLi – SüREKSiZ iŞLERE iLiŞKiN iŞ SöZLEŞMELERi: Sürekli ve süreksiz iş ayrımı sözleşmenin taraflarının belirledikleri bir süre olmayıp işin niteliğinden kaynaklanan bir olgudur. İş kanunu 10. maddesine göre nitelikleri bakımından en çok 30 gün süren işler süreksiz işler, bundan fazla süren işler ise süreli işlerdir. Sürekli iş, süreksiz iş sözleşmesi ayrımının önemi iş kanununun 10. maddesinde belirtilen hükümlerinin süreksiz iş sözleşmesi hükümlerine uygulanmasıdır. BELİRLİ SÜRELİ – BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ: Bir sözleşmede taraflar açık bir sona erme tarihi yada sözleşme için bir süre öngörmüşlerse böyle bir hizmet sözleşmesi belirli süreli, bir süre öngörülmemişse belirsiz süreli iş sözleşmesi olacaktır. Sözleşmenin belirli süreli olması kararlaştırılan bir tarih nedeniyle olabileceği gibi işin belirli süreli olmasıyla da ortaya çıkabilir. İş kanunu belirli süreli sözleşmelerin istisna olduğunu iş ilişkisinin taraflarca bir süreye bağlanmadığı hallerde sözleşmenin belirsiz süreli olduğunu öngörmüştür. (madde 11) Alt işveren: işverene iş yapan başka bir işveren. 3 yasak var bunlara aykırı davranırsan alt işveren, asıl işveren olacak. İş sözleşmesi; işçi işveren arasındaki sözleşmedir, hizmet sözleşmesidir. Belirli ya da belirsiz olabilir. Tam süreli ya da kısmi süreli olabilir. Belirsiz süreli sözleşme; işçinin sözleşmede ne kadar çalışacağı açık olarak kararlaştırılmamışsa belirsiz sürelidir. Somut bir süre varsa, belirli süreli hizmet sözleşmesidir. İş hayatında aslolan belirsiz sürelidir. Hangi hallerde belirli olabilir: belirli süreli§ işlerde (baraj inşaatı..) veya belirli bir işin tamamlanması için§ veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak§ yapılan sözleşmeler. Sözleşmeye süre koyduğunuz zaman belirli süreli olmuyor. O koşullar aranır. Yenilemeyi gerektiren esaslı bir sebebin olması gerekir. Uzatılması için. DENEME SÜRELİ HİZMET SÖZLEŞMESİ: İşçi işe başladığı zaman o işte verimli olacakmı olamicakmı diye bir süre, deneme süresi. İsterlerse sözleşmenin başındaki süreyi deneme süresi sayarlar (süre belirli olsun, olmasın) Diledikleri zaman sözleşmeyi feshedebilirler deneme süresi içindeyken. Deneme süresi işçinin daha aleyhine. İşverene o ilişkiden kolayca kurtulabilmeyi sağlar. Deneme süresi en fazla 2 ay olabilir. Toplu sözleşmelerle kararlaştırılırsa 4 aya kadar arttırmak mümkündür. Kanun deneme süresi tespit edebilirsiniz diyor, imkan tanıyor. O adam yine işçi konumunda. Ücretini ödemek zorunda, diğer işçilerden farkı yok. Deneme süresi içindeyken istedikleri zaman sözleşmeyi feshedebilirler. Kanundaki prosedüre uymak zorunda değil. Deneme süresi geçti, işçi çalışmaya başladı, kıdeme bağlı süre işe başladığı andan itibaren başlar. TAM SÜRELİ – KISMİ SÜRELİ HİZMET SÖZLEŞMESİ: işçinin normal haftalık çalışma süresi tam süreli çalışan işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmiş ise kısmi süreli hizmet sözleşmesi söz konusu olur. Yasal çalışma süresi içinde veya yakın olarak çalışacağı kararlaştırılmışsa tam süreli hizmet sözleşmesi vardır. Belirsiz süreli çalışan adama ne veriyorsan belirli süreli çalışanlara da aynısını vermek zorundasın. Ayrım yapamazsın. Kıdeme bağlı hakların hesaplanmasında aynı haklara sahipler. Çalıştığı süreye göre ona da hak vereceksin. (kısmi sürelide) İşçilik haftalık normal çalışma süresi, tam süreli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde az belirlenmişse kımi sürelidir. İşveren ayrım yapamaz. ÇAĞRI ÜZERİNE ÇALIŞMA: Bu da kısmi süreli. İşçinin ne zaman ve ne kadar çalışacağı taraflarca belirlenir. Yazılı sözleşmeyle işçinin üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması halinde iş görme edimini yerine getireceğini kararlaştırıldığı iş ilişkisi, hizmet ilişkisi. Çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir. Farkı: adam çağrıldığı zaman çalışacak. Ne zaman ne kadar çalışacağı belirli değil. Hafta, ay veya yıl gibi belirli bir zaman dilimi içersinde işçinin ne kadar süreyle çalışacağını eğer taraflar belirlemez ise işveren haftalık 20 saat iş vermek zorundadır. Bu süre içersinde işçi çalıştırılmazsa dahi ücreti ödenir. Taraflar 5 saat kararlaştırabilir. En az sınırı yok. Sözleşmede işçinin günlük olarak ne kadar çalışacağı kararlaştırılmamış ise işveren her çağırdığı günde en az 4 saat üstüste çalıştırmak zorundadır. İşveren bu çağrıyı aksi kararlaştırılmamışsa en az 4 gün önceden yapmak zorundadır. Hangi tür sektörlerde olabilir uygulanabilir? Yükleme boşaltma, tamir işleri her zaman olmayan. GEÇİCİ İŞ İLİŞKİSİ ( ÖDÜNÇ İŞ İLİŞKİSİ ) İşveren, devir sırasında yazılı rızasını almak kaydıyla holding bünyesi içersinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde veya yapmakta olduğu işe benzer işlerde çalıştırılmak koşuluyla başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devrettiğinde geçici iş ilişkisi kurulmuş olur. Öncelikle adamın rızasını alacaksın. (devir esnasında) Aynı holding içinde başka bir işte çalışabilir. Benzer iş olmak zorunda değil. Başka bir işyerine gidiyorsa, benzer iş olması lazım. bu ilişkinin sonuçları: •Devreden işverenle işçinin iş sözleşmesi devam ediyor. Ancak bu süre içersinde işçi, iş görme borcunu devralan işverene karşı ödemekle yükümlü. •İşçi işyerine ve işe ilişkin olup kusuruyla neden olduğu zararlardan devralan işverene karşı sorumludur. •Ayrıca aksi anlaşılmıyorsa eğer, kanundan kaynaklanan diğer yükümlülükler bakımındada geçici iş ilişkisi kurulan işverene yerine getirmek zorunda. •Devralan işveren bu süre içersinde talimat verme hakkına sahip. •Sağlık ve güvenlik risklerine karşı işçiye gerekli eğitimi vernekle yükümlüdür. Kendi işçisiymiş gibi. •Devreden işverenin ücret ödeme yükümlülüğü devam eder. Ancak devralan işveren işçinin kendisine çalıştığı süre içersinde ödenmeyen ücretten ve işçiyi gözetme borcundan ve SSK primlerinden devreden işveren ile birlikte sorumludur. •Fesih hakkını ancak devreden kullanabilir. •En fazla 6 ay süreyle devredilebilir. Gerektiği takdirde 2 defa yenilemek mümkündür. Azami süre 18 ay. Yenilemek için de işçinin rızasını almak zorunda. 18 aylık sınırlama sadece işverene aittir. 6 aydan sonra başka bir işyerine devredilebilir. •İşyeri eğer (devralan) grev ve lökavt aşamasına gelmiş bir iş uyuşmazlığının tarafı ise işçi gerv ve lökavt uygulaması sırasında çalıştırılamaz. Böyle bir durumda devreden işveren bu süre içersinde işçiyi kendi işyerinde çalıştırmak zorundadır. •Toplu işçi çıkarmaya giden işyerlerinde, çıkartma tarihinden itibaren 6 ay içersinde toplu çıkarmanın konusu olan işlerde geçici iş ilişkisi gerçekleştirilmez. TAKIM SÖZLEŞMESİ: Birden çok işçinin meydana getirdiği takımı temsilen takım kılavuzu sıfatıyla bu işçilerden birinin işverenle yaptıkları sözleşmeye takım sözleşmesi denir. Takım sözleşmesinin yazılı biçimde yapılması zorunludur. Bu takım sözleşmesinde her bir işçinin kimliği ve alacağı ücret ayrı ayrı gösterilir. İşçilerin işe başlamasıyla birlikte takım sözleşmesinde yazılı şartlarla her bir işçiyle işveren arasında iş sözleşmesi kurulmuş olur. Ancak takım sözleşmesi hakkında BK 110. madde hükmü uygulanır. (başkasının fiilinin taahhüdü) Ücret her bir işçiye ayrı ayrı ödenir. Takım kılavuzu için işçileri ücretlerinden herhangi bir kesinti yapılamaz. Tarım işlerinde kullanılır genellikle. Önce takım kılavuzuyla işveren arasında ilişki kuruluyor. Adeta bir işçilik temin sözleşmesi. Takım kılavuzunun alt işverenden farkı: alt işveren ayrı bir işveren. Hizmet sözleşmesi alt işverenle işçi arasında oluyor. Takım kılavuzluğunda, kılavuzla işçi arasında sözleşme olmuyor. İŞYERİNDE SAKAT VE ESKİ HÜKÜMLÜ İSTİHDAM ETME YÜKÜMLÜLÜĞÜ: Bu kişilerin kendi olanaklarıyla iş bulamaları zor. 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenler çalıştırdıkları işçi sayısının %3’ü oranında sakat, %3’ü oranında eski hükümlü ve %2’si oranında terör mağduru çalıştırmak zorundadır. Toplam yükümlülük %8dir. Aksi takdirde para cezası var. Bu kapsamda çalıştırması gereken kişileri iş kurumu aracılığıyla temin eder işverenler. Piyasadan bulması söz konusu değil. 50 işçinin sayısının hesabında; aynı işverene ait aynı il sınırları içersinde bulunan işyerleri birlikte gözönünde bulundurulur. İşçiyi isterken işçi niteliklerini de belirtecek. Yeni kanun: toplam %6 oranında ( %8, %6’ya iniyor) eski hükümlü, sakat ve terör mağduru çalıştırmak zorunda. Asgari yarısı sakat olmalı. Bakanlar kurulu her yılın başında bu %6 oranını %3 en az sakatlara ait olmak üzere dağıtır. Şuan eski kanundaki %3, %3, %2 uygulanıyor. 2004’ün başında yenisi yürürlüğe girecek. HİZMET SÖZLEŞMESİNDE TARAFLARIN BORÇLARI: İŞÇİNİN BORÇLARI: 1.iş görme borcu: •şahsen ifa: aksi kararlaştırılmadıkça ve halin icabı gerektirmedikçe işçi taahhüt ettiği işi kendi yapmak zorundadır. •Özenle ifa: işi özenle yerine getirmelidir. Özen borcu. İş kanunu 25 madde: işçinin kasten veya savsaklaması nedeniyle verdiği zararlardan dolayı zararın miktarı 30 günlük ücretini aşmış olamk kaydıyla işverenin sözleşmeyi haklı nedenle feshi düzenlenmiştir. Doğan zarar işçiden tazmin ettirilir. 2. işverenin talimatlarına uyma borcu: bağımlı olarak çalışmanın bir sonucudur. İşverenin talimat verme yetkisiyle işçinin bu talimatlara uyma borcunun sınırları iş hukukunun en hassas konularından birisidir. İşvereni, işyerini yönetme hakkı kadar, temel hak ve özgürlükler de ilgilendirir. İşyerinin düzeni, giriş, çıkış gibi düzenlemeler yapabilir. Uygulamada çok problem çıkıyor. 3. sadakat borcu: bazı yapılması gerekli şeyleri yapma, yapılmaması gerekenleri de yapmamadır. iş kanunu 25/2: sadakat borcuna aykırılığın somut bir görünümü olan doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışları haklı fesih saymıştır. (işveren açısından) ölçüt: yapılmaması gereken hareket. Hareket dürüst bir hareketmi ona bakacağız. 4. rekabet etmeme borcu: çalışırken olsa sadakat borcunada aykırıdır. 2 yönüyle ele alınabilir. •İş ilişkisi devam ederken işçinin bir başka işde çalışmasına yasal bir engel yoktur ancak bu husus doğruluk ve bağlılığa uymayan bir davranış teşkil ediyorsa (ya da rekabet) aynı zamanda sadakat borcuna da aykırıdır. •Yasal düzeye konu olanı; BK hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri içersinde öngörülen koşullara uygun bir şekilde taraflarca iş sözleşmesinde öngörülmüş olabilir. Hizmet sözleşmesine konulacak iş aktinin feshinden sonra rekabet yapmama yükümlülüğü işçinin ekonomik geleceğiyle işverenin menfaatleri arasında hassa bir denge oluşturur. Kanun hizmet sözleşmesindeki geçerlilik şartlarını belirli sınırlara tabi tutmuştur. Bu sınırlar: -işin niteliği gerektirmelidir. -Rekabet etmeme yükümlülüğü bir coğrafi mekanla sınırlanabilir. -Bir süreyle sınırlı olarak öngörülebilir. iŞVERENiN BORÇLARI: 1. ÜCRET ÖDEME BORCU: İş kanunu 32. madde genel anlamda ücreti tanımlamıştır. ücret: Bir kimseyle bir iş karşılığında işveren veya 3. kişi (bahşiş) tarafından sağlanan para olarak ödenen tutardır. Ücret kural olarak türk parası ile ödenir. Veya özel olarak açılan banka hesabına yatırılır. Ücret yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayiçe göre türk parası ile ödenebilir. Emre muharrer sent (bono), kupon veya herhangi bir mal takası suretiyle ücret ödenmez. Sosyal yardım olarak kupon verilebilir. Kararlaştırılan ücretin para olarak verilmesi lazımdır. Nakit ödeme yoksa işçi olmaz. Nakit ve tabanı asgari ücret olmadıkça işçi diyemeyiz. Ücret borcunun ödenmesi kural olarak bordrolarla olur. Bordronun imzalanması gerekir. Bordronun önemi: sadece ücretin ödeme değil, ispat açısındanda önem taşır. Ülkemizde vergi ve sosyal güvenlikle ilgili bir takım yükümlülüklerden kaçınmak amacıyla bordroların gerçeği yansıtmadığı uygulamada görülmektedir. Yargıtay kural olark bordroları bir ispat aracı kabul etmekle beraber olayın özelliğine göre tanıklar yada emsal ücret araştırmasıyla gerçek ücretinde araştırılması gerektiği düşüncesindedir. Ücretin miktarı konusunda kural olarak sözleşme serbestisi geçerlidir. Alt sınırı asgari ücrettir. Yukarı sınır yok. çıplak ücret =kök ücret: yan ödeme olmadan emeği karşılığı verilen ücret. giydirilmiş ücret: çıplak ücretin dışındaki menfaatleri de katınca ortaya çıkan ücret. net ücret: ele geçen para brüt ücret: sigorta ve vergi kesintileri yapılmamış hali Çıplağında, giydirilmişinde neti brütü olur. HUKUKİ BAKIMDAN ÜCRET ŞEKİLLERİ: Ücretin en yaygın olanı zamana göre ücrettir. Bu sistemde ücret belli bir zaman süreci için kararlaştırılır. Diğer şekli parça başına ücrettir. Bazı işyerlerinde de yüzdeye göre ücret söz konusudur. Geniş anlamda ücret kavramına göre prim, ikramiye, kardan payalma vb ücret ödeme şekilleri de vardır. Ücretin ödeme yeri kural olarak işyeridir. Ücretin ödenme zamanı en geç ayda bir olmalıdır. Ancak hizmet sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme sürsi 1 haftaya kadar indirilebilir. Ücrete ilişkin faiz ve zamanaşımı sürsi beş yıldır. Faiz olarak ise genel borçlar hukukunun yasal faizi sözkonusudur. Ücretin gününde ödenmesi: işveren ücretin ödeme gününden itibaren mücbir sebep dışında 20 gün ödenmemesi halinde işçi işgörme borcunu yerine getirmeyebilir. İşçilerin bu davranışları kişisel kararlarının bir gereği olarak yerine getirilmek kaydıyla grev sayılmaz. ( toplu olsa dahi) gününde ödenmeyen ücrete en yüksek mevduat faizi kadar faiz yürür, bu davranış nedeniyle iş akti feshedilmez. Yerlerine başka işçi alınamaz. Asgari ücret: bir iş sözleşmesinde sözleşme özgürlüğü gereği taraflar sözleşmenin içeriğini kural olarak serbestçe belirleyebilirler. Ancak iş hukukunda işçiyi koruma ve daha üst düzeyde sosyal devlet ilkesi ücret tabanı tespitini gerekli kılar. Bu taban asgari ücrettir. Asgari ücretin belirlenmesi en geç iki yılda bir asgari ücret tespit komisyonunca yapılır. Toplantı çağrısı çalışma bakanlığı tarafından yapılır. Komisyonun oluşumu beş işçi, beş işveren temsilcisi ve 5 kamu görevlisi şeklindedir. Komisyon kararları resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer ve kesindir. Komisyon kararları iş sözleşmesiyle çalışan ve bu kanunun kapsamında olan veya olmayan tüm işçiler için bağlayıcıdır. Asgari ücretin belirlenmesinde tek bir işçinin mi yoksa işçi ailesinin mi dikkate alınması gerektiği tartışmalıdır. Uygulamada belirleme tek bir işçi için yapılır. Tüm ülke genelinde asgari ücret belirlenebileceği gibi bölgesel olarak da belirleme yapılabilir. Ancak ülkemizde 70’den beri tek bir ücret belirlenir. Kararlar idari yargı yoluna götürülebilir. İşverenin işçiyi koruma borcu: bu borç özellikle işverenin işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin önlem almasını gerektirir. Kanunun 77 ve devamı maddelerinde alınacak işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili önlemler düzenlenmiştir. Ayrıntılarda tüzüklerde düzenlenmiştir. İşçinin uğradığı iş kazaları ve meslek hastalıklarından kural olarak SSK sorumludur. İşverenin sorumluluğu kurumca karşılanmayan zararların işveren tarafından karşılanması noktasındadır. Bu sorumluluk uğranılan kazanın bir cismani zarar teşkil etmesi halinde işçiye karşı, ölüm halinde de destekten yoksun kalma tazminatı olarak mirasçılara karşıdır. Tarafların kusuru, işçinin ücreti, SSK’dan gelirin durumu, işçinin yaşı tazminatın hesaplanmasında gözönünde bulundurulur. Eşit işlem yapma borcu: iş kanunu %. Maddesinde iş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, meshep v.b. nedenlerce ayrım yapılmayacağını düzenler. Aynı şekilde işveren esaslı sebepler olmadıkça kısmi süreli ile tam gün, belirli süreli ile belirsiz süreli işçi arasında da ayrım yapamaz. İş ilişkisinde ve bu ilişkinin sona ermesinde bu hükümlere aykırı davranılması halinde 4 aya kadar ücret tutarında tazminat talep edebilir. Böyle bir davada ispat yükü işçiye aittir. HİZMET SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ: günlük hayatta işten çıkma: 1.sözleşmenin bir ihbar vererek sona ermesi – ihbarlı fesih 2.belli süre haber vermeksizin iş akdinin sona ermesi – ihbarsız fesih, haklı nedenle fesih Hizmet sözleşmesinin sona ermesi sözleşmenin genel sona erme nedenleri olan tarafların anlaşması, ölüm, belirli süreliyse sürenin dolması gibi genel sona erme nedenleriyle olabilir. Bunlar arasında belirli sürenin bitimi kısmen iş kanununda da düzenlenen bir sona eriş biçimidir. Sözleşme, belirli süreye bağlı olarak yapılsa bile eğer iş belirli değilse belli bir işin tamamlanması gibi bir neden yoksa veya belirli bir olgu söz konusu değilse yeni iş kanununda böyle bir sözleşme belirsiz sözleşme olarak dikkate alınacaktır. Eğer belirli süreli sözleşme aynı kişi ile esaslı bir neden olmadıkça birden fazla yapılmışsa sözleşme daha baştan itibaren belirsiz süreli olur. Bu son ihtimale zincirleme hizmet sözleşmeleri denir. Sözleşmelerde, sözleşmnin sona ermesine bağlı bazı tazminatlar uygulanmaz. Bu konu üzerinde ayrıca durulacaktır. SÖZLEŞMENİN İHBAR SÜRESi VERİLEREK SONA ERMESİ: İş sözleşmelerinin ihbar süresi verilerek sona erdirilmesi belirsiz süreli sözleşmeler için söz konusudur. Kuarl olarak belirsiz süreli sözleşmelerin sona ermesinde hem belirli süreli sözleşmenin orta yerinde sona ermesi, hem de belirli sürenin sona ermesinde bir ihbar verme zorunluluğu yoktur. Ancak tarafların belirli süreli sözleşmenin sona ermesinde (ister orta yerde ister sonunda ) bir ihbar süresi bağlamalarına bir hukuki engel yoktur. İş knaununun 17. maddesi: işçinin, o işyerindeki kıdemine göre 4 kademeli bir ihbar süresi öngörmüş 6 aya kadar kıdemli olanlar için ::: 2 hafta 6 ayla 1.5 yıl arasında kıdemli olanlar ::: 4 hafta 1.5 yıl – 3 yıl arasında kıdemli olanlar ::: 6 hafta 3 yıldan fazla kıdemli olanlar için ::: 8 haftalık ihbar süresi öngörmüştür. Öngörülen bu ihbar süreleri asgari olup sözleşmelerle arttırılabilir. İhbar süresine uyarak iş akti feshetme yükümlülüğü yalnızca işçinin feshindede sözkonusudur. Kanun işverene ayrıca bir imkan daha tanımış: ihbar süresinin ücretini peşin ödeyerek ihbar süresini beklemeksizin ilişkiyi sona erdirebilecektir. Tarafların ihbar süresine uymayarak akti feshetmeleri karşı tarafa ihbat tazminatı ödeme sorumluluğu doğurur. (işçi de ihbar süresine uymak zorundadır) İhbar tazminatının hesabında sadece kök ücret değil giydirilmiş ücret dikkate alınacaktır. İşverenin bildirim süresine uyarak yada uymayıp ihbar tazminatı ödeyerek akti feshetmesi işçinin kanunun 18 ve devamı maddelerindeki iş güvencesine ilişkin dava açma hakkını ortadan kaldırmaz. Kötü niyetli fesih: kanun iş güvencesine ilişkin 18 ve devamı maddelerindeki hakların kapsamı dışında tuttuğu bir işçinin iş akdi işveren tarafından fesih hakkının kötüye kullanılması şeklinde sona erdirilmişse ihbar tazminatından ayrı bir sürenin 3 katı tutarında bir kötü niyet tazminatı da düzenlenmiştir. ( bu işverenin feshinde söz konusudur. İşveren kötü niyet tazminatı talep edemez.) İŞ GÜVENCESİ: (feshin geçerli bir nedene dayandırılması) İş akdinin ihbar süresine uyarak veya uymayarak işveren tarafından feshedilmesinde bir geçerli sebebin bulunması gerekir. (geçerli sebeple haklı sebep aynı şey değildir) Geçerli sebebin ne olduğu konusunda kanun ikisi işçiye birisi de işyerine veya işletmeye özgün sebeplerden söz etmiş. Geçerli sebep ya işçinin yetersizliğinden veya davranışlarından kaynaklanabileceği gibi işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden de kaynaklanabilir. Kanunda sayılan bu geçerli sebeplerin somut içeriği, yargı içtihatlarıyla belirlenecek. Kanun haklarında iş güvencesine ilişkin düzenlemelerin uygulanacağı kişileri de belitmiştir. (iş güvencesinin kapsamı) buna göre en az 30 ve daha az işçi çalıştıran işyerlerinde ve en az 6 aylık kıdemi olan işçiler iş güvencesinin kapsamındadırlar. İşverenin aynı iş kolunda birden fazla işyeri bulunması halinde çalışan işçi sayısı bu iş yerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir. Bunun dışında 6 aylık kıdemin hesabında da işçinin aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler toplanarak belirlenir. Kapsam açısından yukarda belirtilenlerin dışında bazı işveren vekilleri de kapsam dışı tutulmuştur. •işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ve yardımcıları (yani genel müdür) •işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçi alma ve çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri de iş güvencesinin kapsamı dışındadır. Kanun bazı hususların fesih için geçerli bir sebep sayılamayacağını açıkça saymıştır. Bunlar sendika üyeliği, sendikal faaliyette bulunma, sendika temsilciliği, işveren aleyhine adli veye idari makamlara başvurma, ırk, renk, cinsiyet, hamilelik, siyasi görüşler, kadın işçinin çalıştırılması yasak olduğu işe işçinin gelmemesi, hastalık süresinin 25. maddede balirtilen bekleme süresi içinde işe gelmemek.. Sözleşmenin feshinde usul: işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Eğer fesih işçinin davranışı veya yetersizliğine dayandırılmak isteniyorsa fesihten önce işçinin savunmasının alınması şarttır. Kuşkusuz olayda haklı nedenle feshi gerektiren bir durum varsa işverenin bu hakkı saklıdır. FESHE KARŞI YARGI YOLU: İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih beyanında sebep gösterilmediğinden yada gösterilmişse sebebin geçerli olmadığını ileri sürerek fesih bildiriminden itibaren 1 ay içersinde iş mahkemesinde feshin geçersizliğine ilişkin bir dava açabilir. İşyerinde var ise toplu iş sözleşmelerinde bu davanın özel hakem yoluyla çözülmesi öngörülmüş olabilir ayrıca taraflar anlaşarak da özel hakem kararlaştırabilirler. Özel hakem şartının anayasaya uygun olup olmadığı konusunda ciddi görüş ayrılıkları vardır. Davada ispat yükü (feshin geçerli sebebe dayandığı) işverene ait. Dava seri muhakemeye göre 2 ay içinde sonuçlandırılır. Temyiz edilmesi halinde yargıtay 1 ay içinde kesin olarak sonuçlandırır. Dava sonunda dava reddedilirse, işverenin feshinin gçerli bir sebebe dayandığı yargı kararıyla sabit olmuş olur. Ancak böyle bir karar ( eğer ödenmemişse) işçinin kıdem ve ihbar tazminatı kalemine engel değildir. Buna karşılık mahkeme feshin gçersizliğine karar vermişse kesinleşen kararın tebliğinden itibaren işçi 10 gün içersinde işverene başvurarak işe başlatılması talebinde bulunmak zorundadır. Bu talep karşısında işverende 1 ay içersinde işçiyi işe başlatmak zorundadır. Mahkeme feshin geçersizliği kararıyla birlikte dava süresine ilişkin işçinin 4 aylık ücretine ve işveren işçiyi işe başlatmazsa ödeyeceği tazminata da hükmeder. Bu tazminatın miktarı işçinin 4 ila 8 aylık ücreti tutarında bir paradır. (hakimin takdirine göre) bu tazminata iş güvencesi tazminatı denir. HAKLI NEDENLE FESİH: geçerli nedenle fesih. Çalışma koşullarında değişiklik ve sözleşmenin feshi: bu müessese 1435 sayılı kanunda bulunmayan ve 4857 sayılı yeni iş kanunu ile hukuka girmiş bir konudur. İş kanunu madde 22deki düzenlemeye göre işveren iş sözleşmesi ile veya iş sözleşmesi niteliğindeki düzenlemelerde yada işyeri uygulaması ile oluşan çalışma koşullarında değişiklik yapmak istediğinde durumu işçiye duyurmak zorundadır. Bu şekilde işçiye duyurulmayan, duyurulmasına rağmen 6 iş günü içinde işçi tarafından kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. Ancak işçinin değişikliği kabul etmediği takdirde, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını ya da feshin başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklayarak iş sözleşmesini feshedebilir. Bu durumda dahi işçinin kanunun iş güvenine ilişkin 17-21 maddelerine dayanma hakkı saklıdır. Belirli süreli bir iş sözleşmesinde, işçi sözleşmenin süresi bitmeden önce iş akdini feshederse (haklı neden olmadan) ya da belirsiz süreli bir sözleşme ile çalışan işçi ihbar süresine uymaksızın iş akdini feshetmişse bu iki durumdaki işçi başka bir işverenin yanında işe girerse iş sözleşmesi yaparsa yani işveren de aşağıdaki şartların bulunması halinde işçi ile birlikte önceki iş verene karşı müteselsilen sorumludur. Yeni işverenin müteselsilen sorumlu olabilmesi için işçinin bu davranışına yeni işveren sebep olmuşsa ya da yeni işveren durumu öğrendiği halde onu çalıştırmaya devam ediyorsa onun da müteselsilen sorumluluğu doğar. Bu sorumluluğun içeriği nedir? Uyulmaya n ihbar süresi ile ihbar tazminatı Haklı nedenle iş akdinin derhal feshi: haklı nedenle fesih ile feshi ihbar yolu fesih şu noktalarda ayrılır 1.haklı nedenle fesihden sözedebilmek için kanunda sayılan haklı nedenlerden birinin bulunması gerekir. Feshi ihbar yolu ile fesihte bir ihbar nedeni bulunması şart değil. Buna karşılık yeni düzenlemede geçerli bir sebebin bulunması gerekir. 2.feshi ihbar yolu ile sözleşmeyi sona erdirme sadece belirsiz süreli sözleşmeler için söz konusu olduğu halde, haklı nedenle fesih hem belirli hem belirsiz süreli sözleşmeler için söz konudur. 3.feshi ihbar yolu ile fesihte sözleşmenin sona ermesi kural olarak ihbar süresinin dolmasınabağlıdır. Haklı nedenle fesihte sözleşmenin fesih beyanının karşı tarafa ulaşması ile sona erer. İhbar süresi yokki ihbar tazminatı olsun. Feshi ihbarda süreye uyulmadı diye ihbar tazminatı öngörülebilir. Sözleşmenin haklı nedenle işçi tarafından feshi: (iş kanunu madde 24) 1.sağlık sebepleri •iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işçinin sağlığı ve yaşayışı için tehlikeli olursa •işçinin sürekli görüştüğü işveren veya başka bir işçinin bulaşıcı hastalığa tutulmuş olması 2.ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışlar iş veren iş sözleşmesinin yapılması sırasında sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında •işçiyi yanıltmışsa •işçi ve ailesine karşı şeref ve namusa dokunacak davranış ve sözlerin sözleşmede bulunması •cinsel tacizde bulunması •işçinin diğer işçi veya 3. kişiler tarafından işverenin gerekli önlemi almaması •işçinin ücretinin ödenmemesi •işveren veya işveren vekilinin işçi veya ailesine karşı bir suç işlemesi şeref ve haysiyetine dokunacak isnadlarda bulunması 3.işçinin çalıştığı işyerinde işin durmasını gerektirecek (1 haftadan fazlasüreyle) zorlayıcı sebebin bulunması. İşçiye 1 hafta süre ile yarım ücret ödenir. Yukarıdaki işçi için haklı neden oluşturan hallerden biri gerçekleşirse işçi isterse iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu nedenle işçinin kıdem tazminatı doğar. Sözleşmenin haklı nedenle işveren tarafından feshi: (iş kanunu madde 25) 1. sağlık sebepleri: •işçinin kendi kastından derli toplu olmayan yaşamasından ardarda 3 iş günü veya 1 ayda toplam 5 iş günü işe gelmemesi •işçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilmeyecek nitelikte olduğunu ve çalışmasında sakınca olduğunun sağlık kurulunca saptanması •işçinin kaza, hastalık, doğum, gebelik gibi nedenlerle işe gelmemesi sağlığa dayanan devamsızlığın işverene haklı nedenle fesih doğurabilmesi için hastalığa dayanan devamsızlığın belli bir süreye ulaşması gerekir. Bu süre işçinin o işyerindeki kıdemine göre belirlenecek feshi ihbar süresine (8 gün) eklenerek 6 haftalık sürenin toplamı eğer sağlığa dayanan devamsızlık başka nedene değilde gebelik doğum gibi nedene dayanıyorsa 16 haftalık süreninde ayrıca eklenmesi gerekir. 16 haftalık sürenin eklenmesi: feshi ihbar süresi + 6 hafta + 16 hafta 2. ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışlar: •ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışlar madde 25/2 işverenin iş akdini feshettiğinde tazminat ödemek zorunda olmadığı tek haldir. •İşçinin işveren veya aile üyesine karşı şeref ve haysiyetine dokunacak söz ve davranışlarda bulunması •Cinsel tacizde bulunması •İşçinin işverene veya aile üyelerinden birisine sataşması •İşverenin güvenini kötüye kullanması, doğruluğa uymaması •İşyerinde 7 günden fazla hapis gerektiren suç işlemesi •Mazeretsiz ve izinsiz işe gelmeme, ardarda 2 iş günü, bir ayda 2 defa resmi tatil gününden sonra gelmeme, veya 1 ayda toplam 3 iş günü ardarda olması gerekli değil, işe gelmeme haklı nedenle fesih sebebidir. İşçinin yapmakla ödevli olduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi •İşçinin işyerinde işverene ait hammadde, mamul, makinaya 30 günlük ücretiyle ödenmeyecek miktarda zarar vermesi, bu zararın kendi isteği veya savsaklama nedeniyle olması. 3. zorlayıcı nedenler: •işçiyi işyerinde 1 hafta çalışmaktan alıkoyma, bir sebep varsa işveren de iş akdini feshedebilir. (yeni kanuna göre) •işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığının 17. madedeki bildirim sürelerini aşmış olması halinde işveren feshedebilir. •İşverenin haklı nedenle iş akdini feshetmesi halinde de işçi haklı nedenin bulunmadığı gibi feshin geçerli bir nedene dayanmadığı iddiasıyla kanunun 18 ve 21. maddelerine dayanan iş güvencesi davası açabilir. Haklı nedenle fesih hakkını kullanma süresi: kanunun 24 ve 25. maddesinde belirtilen nedenlerden ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışlar nedeniyle fesih yapılacak ise kanun fesih hakkını bir hak düşürücü süreye bağlamıştır. Feshe yetkili olan fesih nedenini öğrenmesinden itibaren 6 iş günü içinde akdi feshetmeli. Ayrıca haklı neden (ahlak ve iyiniyet için) teşkil eden olayın vuku bulmasından itibaren de en geç 1 yıl içinde bu feshin yapılması gerekir. Haklı neden teşkil eden olaydan işçi bir çıkar sağlamış ise 1 yıllık süre uygulanmaz. Haklı nedenle fesih yetkisi (işverenin yetkisi) iş yerinde toplu iş sözleşmesi varsa çoğu kez oluşturulan disiplin kurulu kararı ile uygulamaya koyulur. Eğer iş akdini fesih yetkisi, disiplin kuruluna bırakılmış ise yargıtay haklı nedenle fesih yetkisini artık işverenin kullanamayacağı görüşündedir. Aksi takdirde haksız bir fesih olur. Disiplin kuruluna olay 6 iş günü içinde intikal ettirilmelidir. Disiplin kurulunun karar verme süresine 6 iş günlük süre işlemez, kararlar yoluyla olacaktır. Toplu iş sözleşmesinde disiplin kurulu bir karar organı değil bir soruşturma organı olarak düzenlenmişse disiplin kurulu kararından itibaren 6 iş günü içinde yerine getirilmiştir. Yeni iş arama izni: iş akdi bildirim sürelerine uyarak işveren tarafından feshedebiliyorsa işveren işçiye yeni iş bulması için günde 2 saat iş arama izni vermek zorundadır. İşçi bu süreleri birleştirerek toplu olarak kullanabilir. Toplu kullanma da ihbar süresinin sonuna denk getirilmlidir. İş arama süresince, işçinin ücretinden kesinti yapılmaz. Toplu işçi çıkarma: işveren ekonomik, teknolojik, yapısal vb. Gereklerle toplu işçi çıkarma ihtiyacı duyabilir. Böyle bir durumda bunu en az 30 gün önce bölge çalışma müdürlüğünei türkiye iş kurumuna varsa sendika temsilcilerine bildirmek zorundadır. Toplu iş çıkarmadan söz edebilmek için çıkartılacak işçi sayısının 20-100 olan iş yerlerinde en az 10 işçi, 101-300 işçi çalıştıran işyerlerinde işçi sayısının %10, 301’den fazla işçi çalıştıran işyerlerinde ise en az 30 işçinin çıkartılması gerekir. Bu sayının bir aylık bir süre içersinde gerçekleşmesi halinde de toplu iş çıkarma var sayılır. Toplu çıkarma yapılacak durumlarda işverenin konuyu sendika temsilcileri ile(varsa) görüşmesi ve toplu çıkarmanın olumsuz etkilerini en aza indirmesi konularının görüşülerek karara bağlanması gerekir. Fesih bildirileri işverenin toplu çıkarma istemini bölge müdürlüğüne bildirmesinden 30 gün sonra hüküm doğurur. İşveren toplu iş çıkarma uygulamasını kanunun iş güvencesine ilişkin 18-21 maddelerinin uygulanmasını engellemek maksadıyla kullanamaz. Aksi halde toplu çıkarmaya muhatap olan işçilerde iş güvencesi davası açabilir. İşyeri tümüyle kapatılıyorsa bölge müdürlüğü veya iş kurumuna bildirmek ve işyerinde de ilan etmek zorundadır. HİZMET AKTİNİN FESHİNİN SONUÇLARI: Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesinin sonuçları: Belirli süreli hizmet sözleşmesi süre dolduğu için sona ermişse tarafların hiçbir tazminat yükümlülüğü ve talep hakkı yoktur. Kuşkusuz bu sonucun doğabilmesi için belirli süreli sözleşmenin geçerli olması, zincirleme bir nitelik nedeniyle belirsize dönüşmemiş olması gerekir. Belirli süreli sözleşmenin orta yerde(süre dolmadan) sona ermesine gelince; fesih işçi tarafından haklı nedenle yapılmışsa kıdem tazminatı hakkı doğar. İşveren tarafından yapılmış ise -haklı nedenle fesih ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışlar için- haklı neden dışında feshedilmişse işçinin kıdem tazminatı hakkı doğar. (yani sağlık için vs.) belirli süreli sözleşmelerde sözleşmnin süre dolmadan ve bir haklı neden olmadan işveren tarafından feshedilmesi halinde işçi Bk madde 325’e dayanarak bakiye sürenin ücreti tutarında bir tazminat talep edebilir. Böyle bir davada mahkeme işçinin bakiye sürede kazandığı veya kazanmaktan kasten kaçındığı miktarları tazminattan düşer. Belirli süreli sözleşmede taraflar çoğu kez sözleşmenin süre dolmadan ve bir haklı neden olmadan feshinde 1 cezai şart öngörülebilir. Yergıtay belirli süreli hizmet sözleşmesindeki cezai şartın tek yanlı (sadece işveren lehine) öngörülmüş olması halinde bunu geçersiz kabul eder. Yüksek mahkeme bu içtihada bir istisna getirmekte, işveren için öngörülen tek yanlı cezai şart işçiye yapılmış bir masraf nedeniyle öngörülmüşse bunu geçerli kabul edebilir. Belirsiz süreli sözleşmenin sona ermesinin sonuçları: belirsiz süreli sözleşmenin sona ermesinde ihbar süresine uyulmadan yapılmış bir fesih işçiye ihbar tazminatı hakkı verir. Bu sözleşme işveren tarafından ahlak ve iyiniyet kuralları dışında feshedilmişse işçiye kıdem tazminatı hakkı doğar. Öte yandan belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshi geçerli bir nedene dayanmamışsa feshin geçersizliği ve buna bağlı tazminatlar talep edebilir.

KIYMETLİ EVRAK HUKUKU

Makale Özeti KIYMETLİ EVRAK HUKUKUNDAKİ ÖNEMLİ OLAN BİLGİLER

KIYMETLİ EVRAK HUKUKU -Çekin özellikleri; • Çek,bir gerçek kişi üzerine çekilemez • Çeke konan vade yazılmamış hükmündedir,çek görüldüğünde ödenir • Muhatap ile hamil arasında bir ilişki yoktur • Nama,emre ve hamiline yazılabilir • Muhatap lehine yapılan ciro,makbuz hükmündedir.Bu nedenle çeklerde muhatap lehine ciro yapılamaz -Poliçenin uygulamadan doğan ihtiyarı kayıtları; • Tahkim kaydı • Provizyon kaydı • Bila işar kaydı • Bedel kaydı • Adres kaydı,poliçenin kanunda zikredilen ihtiyari kayıtlarından biridir -Tahviller,katılma senetleri ve intifa senetleri nama ve hamiline yazılı olarak;menkul kıymetler hamiline yazılı olarak düzenlenebilir,emre yazılı olarak düzenlenemez.Finansman bonolarının emre veya hamiline düzenlenmesi mümkündür. -Protestodan muafiyet halleri; • Mücbir sebep • Muhataba karşı icra takibi yapılmış olması iflas etmesi • Daha önce adem-i kabul protestosunun çekilmiş olması • Poliçeye “Masrafsız iade” kaydının konmuş olması • Muhatabın veya kabule arzı yasaklanmış bir poliçe keşidecisinin iflas etmiş olmaları halinde,müracaat hakkının kullanılmış olması protesto çekilmesine bağlı değildir.Bu durumlarda,iflas ilamının ibrası yeterli olup,protesto düzenletmeye ihtiyaç yoktur -Nama yazılı hisse senetlerinin devri için zilyetliğin devredilmiş olması ve devir beyanı(temlikname) gereklidir.Devir beyanı evrak üzerine yazılabileceği gibi ayrı bir kağıt üzerine yazılabilir. -Son hamilin müracaat hakkı; • Poliçenin kabul edilmeyen ve ödenmeyen kısmı • Masraflar • Faiz kaydının bulunduğu hallerde faiz • Temerrüt faizi -Çekte hamilin,müracaat borçlularına karşı talep hakkının tabi olduğu zamanaşımı süresi 6 aydır.Bu süre,çekin ibraz süresinin bittiği tarihten itibaren işlemeye başlar -Poliçenin kabul edilmemesi yada ödenmemesi halinde son hamilin kendinden önceki cirantaya ihbarda bulunacağı süre 4 iş günüdür.Protestonun çekildiği gün ile tatil günleri bu hesaba dahil değildir.Poliçede protestodan muafiyet kaydı varsa,süre,senedin ibraz edildiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar -Hamiline yazılı bir senedi kaybeden borçlunun mahkemeden aldığı iptal kararının hukuki niteliği şeklen hak sahipliğini teşkil eder.Maddi hukuk yönünden kararın herhangi bir etkisi yoktur.İptal kararı hakkın mevcudiyetinine,muhtevasına ve bu hak üzerindeki tasarruf yetkisine tesir etmez. -Görüldüğünde ödenecek poliçelerde ibraz süresi,keşide tarihinden itibaren 1 yıldır -Beyaz ciro ile senedi elinde bulunduran kimse; • Boşluğa kendi ismini yazabilir • Tekrar beyaz ciro yapabilir • Senede hiçbir şey yapmadan verebilir • Başka birinin ismini yazabilir -Poliçede avalin kimin lehine verildiği belli değilse keşideci lehine verilmiş kabul olunur -Nama yazılı olarak düzenlenebilecekler; • İrat senetleri • Hayat sigorta poliçeleri • Rehinli tahviller • Taşıma senedi • Menkul kıymet yatırım fonları,hamiline veya emre yazılı olarak düzenlenebilir;nama yazılı olarak düzenlenemez -Poliçenin geçerli olabilmesi için belli bir meblağın kayıtsız şartsız havale edilmiş olması şarttır. -Aval ile ilgili olarak; • Aval,bağımsız bir borç ilişkisi meydan getirdiğinden dolayı avalle temin edilen borç geçersiz olsa dahi aval verenin borcu kural olarak geçerlidir.Ancak avalle temin edilen borç şekil noksanlığı sebebiyle geçersiz ise aval verenin taahhüdü de geçersiz sayılır. • Aval poliçenin ön veya arka yüzüne yazılabilir • Aval veren, lehine aval verdiği şahıs gibi sorumlu olur ve onun tabi olduğu zamanaşımına tabi olur. • Avalist,senedin şekline ilişkin tüm defileri ileri sürebilir • Avalist,lehine aval verdiği şahsın sahip olduğu mutlak defileri ileri süremez -Hamiline yazılı olarak düzenlenebilecek senetler; • Mevduat sertifikaları • Katılma senetleri • Taşınmaz mal karşılık gösterilerek çıkarılan senetler • İpotekli borç senetleri • Makbuz senedi,kanunen emre yazılı senet olduğundan hamiline yazılı olarak düzenlenemez -Çekle ilgili açıklamalar; • Çekte muhatabın cirosu batıldır • Çekte suret çıkarılması caiz değildir • Çekte araya girme söz konusu değildir • Çek damga vergisine tabi değildir • Çek üzerine yazılmış kabul şerhi yazılmamış sayılır ve çekin geçerliliğini etkilemez -Emre yazılı bir senetten doğan hakları devretmek için temlik cirosu ile senedin devredilmesi ve zilyetliğin intikali gerekir.Tek yol bu değildir,alacağın temlikine ilişkin esaslar dahilinde devri mümkün olabileceği gibi miras,cebri icra yolları ile intikali de mümkündür. -Çek,nama,emre ve hamiline düzenlenebilir -TTK 661 ve 665,Kambiyo ilişkisinde son hamilin,kabul eden muhataba karşı açacağı davalarda zamanaşımı süresi;vadeden itibaren 3 yıldır -Taşıma senedi,karayolu ile taşımada malı temsil eden senettir.Konişmento,deniz yolu ile taşımada malı temsil eden senettir.Makbuz senedi,eşyanın mülkiyetinin naklini sağlar;varant ise eşyanın rehnedilmesini sağlar. -Kar-zarar ortaklığı senetleri nama yazılı olarak düzenlenebilir -Cironun hukuki mahiyeti “havale” niteliğindedir -Kambiyo ilişkisi için öngörülen zamanaşımını kesen sebepler kanunda tahdidi olarak sayılmıştır bunlar; • Alacaklının dava açması • Alacaklının takip talebinde bulunması • Davanın ihbarı • Alacağın iflas masasına kaydedilmesi -Lehtarın ad ve soyadının yazılması,TTK ’nın 688,bononun zorunlu şekil unsurlarından biridir. -TTK nın 603, poliçe,vadeden önce muhatabın ikamet ettiği yerde kabule arz edilir.Adresli veya ikametgahlı poliçede dahi bu esas değişmez,yani senet,muhatabın ikametgahında kabule arz edilir -Eşya hukuku senetlerinden biri olan varant,makbuz senedi ile birlikte tevdi olunan şeylerin mülkiyetini nakleder. -Kambiyo ilişkisi için öngörülen zamanaşımına ilişkin açıklamalar; • Zamanaşımını durduran sebepler kanunda belirtilmemiştir • Zamanaşımını kesen sebepler kanunda tahdidi olarak sayılmıştır • Poliçede müteselsil borçlulardan birine karşı kesilen zamanaşımı diğerlerine de sirayet eder • Sürelerin hesaplanmasında Borçlar Kanunu’ndaki genel kurallar uygulanır • Zamanaşımını kesen muamele bütün borçlular hakkında hüküm ifade etmez,zamanaşımını kesen muamele her kim hakkında vaki olmuşsa ancak onun hakkında hüküm ifade eder. -Bonoda bulunması gerekli şekil şartları; • “Bono” veya “Emre muharrer senet” ibaresi • Lehdarın adı soyadı • Senedin düzenleme yeri ve tarihi • Ödeme yeri • Muayyen bir bedelin kayıtsız şartsız ödeneceği vaadi • Senedi tanzim edenin imzası Not:Bonoda,poliçe gibi üçlü değil,ikili bir borç ilişkisi söz konusudur,bonoda muhatap bulunmamaktadır. -Poliçede birden fazla ödeme yerinin gösterilmesi poliçeyi geçersiz hale getirir. -Emtia senetlerinde,senedin tanzimine sebep olan asıl borç ilişkisi ile senet arasında bir bağlılık söz konusudur.Yani asıl borç ilişkisi,senet üzerinde etki meydana getirmektedir.Bu nedenle bu senetler illi kıymetli evrak niteliğindedir.İpotekli borç senedi,irat senedi,poliçe ve çek asıl borç ilişkisinden bağımsız mücerret kıymetli evrak niteliğindedir. -Emre yazılı ödeme vaadinde araya girme suretiyle ödeme bulunmamaktadır.Bu bakımdan bonodan farklıdır. -Çekin zorunlu şekil şartları; • “Çek” kelimesi • Keşide yeri ve tarihi • Muhatabın adı-soyadı • Muayyen meblağ • Lehdarın adı-soyadı bulunması kanunda zikredilen ihtiyari kayıtlardan biridir. -Başka bir amaçla yapıldığı ciro şerhinden anlaşılmadıkça bir ciro,temlik cirosu sayılır. -İhbar mecburiyetine ilişkin açıklamalar; • İhbar mecburiyetinden muafiyet konusunda taraflar arasında yapılan anlaşmalar geçersizdir • İhbar mecburiyetinin söz konusu olabilmesi için kabul veya ödemeden kaçınılmış olması yada poliçenin ödeneceğinin şüpheli bir hal alması gerekir • İhbar mecburiyetini yerine getirme görevi önce hamiline,sonra da kendisine ihbarda bulunulan cirantaya aittir. • İhbar ancak noter marifetiyle veya poliçenin iadesi suretiyle yapılabilir • İhbar mükellefiyetinin ihlali,müracaat hakkının düşmesine yol açmaz.Ancak doğan zarar ve ziyandan sorumluluk sebebi olur. -Nama senetlerle ilgili açıklamalar; • Yazılı temlik beyanı ve teslimle devredilir • Senette belli bir kişinin adı bulunmalı ve “emre” ibaresini ihtiva etmemelidir • Borçlu,devredene karşı haiz olduğu defileri devralana karşı ileri sürebilir • Nama yazılı senetlerdeki ciro,cironun kambiyo senetlerinde ifa ettiği garanti fonksiyonunu ifa etmez • Borçlu,senedi ibraz edenin senetteki mündemiç hakka sahip olup olmadığını incelemek durumundadır. -Çekte vade,kabul ve rehin cirosu bulunmadığı halde poliçede bunlar vardır.Çekte lehtarın yazılması zorunlu bir unsu olmadığı halde poliçede zorunludur.Ancak,çek ve poliçe muhatabın varlığı bakımından farklılık arz etmez,her ikisinde de muhatap bulunmaktadır. -Taksitle ödeme kaydı ve havalenin şartta bağlılığı poliçeyi geçersiz hale getirir.İhbardan vazgeçme kaydı,poliçenin kanunda zikredilmeyen ihtiyari kayıtlarından biridir.Nüsha tanzimine ilişkin kayıt ise,poliçenin kanunda zikredilen ihtiyari kayıtlarından birisidir.Vekalet ücret kaydı,poliçenin geçerliliğini etkilemeyen ve kanun hükmü gereği yazılmamış sayılan kayıtlardan biridir. -Hem isim hem de hamiline kaydı bulunan senetlere,eksik nama yazılı senetler denir. -Görüldüğünde ödenecek poliçede vadenin gelmesiyle borçlu kendiliğinden temerrüde düşürür. -TTK 711 çekten ibraz süresi içinde cayma,ibraz süresinin bitiminden sonra hüküm ifade eder. -Protesto varakasında bulunması gerekenler; • Kabul veya ödeme hususundaki davetin veya davet teşebbüsün yapıldığı yer ve tarih • Muhatabın,poliçenin ikinci bir defa daha ibrazını talebi • Protestoyu düzenleyen noterin imzası • Kısmi ödeme keyfiyeti • İlgililerin ad-soyadları veya ticaret unvanları • Kabule arz ve ödeme için ibraz konusunda sonuç alınamadığının bulunması -Keşideci tarafından konan ciro yasağı senedi nama yazılı hale getirdiği halde;ciranta tarafından konan ciro yasağı sadece o ciranta bakımından sonuç yaratır ve ciranta,ciro ettiği şahıstan sonraki hamillere karşı sorumluluktan kurtulur. -“Emre yazılı” kelimesini ve bonoda yer alması gerekli diğer zorunlu unsurları ihtiva edip “bono” kelimesini ihtiva etmeyen senet,emre yazılı ödeme vaadi olarak kabul edilir. -Keşide ve ödeme yerleri farklı kıtalar olan çeklerde ibraz süresi 3 aydır -Bir emre yazılı senette borçlu,alacaklıya karşı ileri sürebileceği defiler; • Senet metninden anlaşılan defiler • Senedin hükümsüzlüğüne ilişkin defiler • Alacaklıya karşı şahsen haiz olduğu defiler • Poliçeyi iktisap ederken borçlunun zararına hareket eden alacaklıya karşı önceki hamillerden biriyle arasındaki mevcut münasebetlere dayanan defiler -Sebepsiz iktisap davasının kimler aleyhine açılabileceği TTK 644 de tahdidi olarak sayılmıştır.Bunlar;muhatap,ikametgahlı ödeyecek olan kimse ve hesabına çekilen poliçelerde hesabına poliçe çekilen kimselerdir. -Açık poliçe ile ilgili açıklamalar; • Açık poliçe,verildiğinde şekil unsurları yönünden eksik olan ve bu eksikliklerin giderilmesi konusunda senedi veren tarafından,senedi alanın yetkili kılındığı bir poliçedir • Senedin anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu hususu senedi eksik alıp,anlaşmaya aykırı dolduran şahsa karşı,borçlu tarafından dava ve defi yoluyla dermeyen olunabilir • Açık poliçeyi tamamlama hakkı zamanaşımına tabi değildir • Açık poliçenin protesto edilmesi mümkün değildir. • Senedi iktisaplarında kötü niyetli olmayan veya ağır kusurlu bulunmayan sonraki müktesiplere karşı açık senedin anlaşmaya aykırı doldurulmuş bulunduğu defi dermeyen olunmaz -Poliçeye yazılan,cezai şart,manevi tazminat,muacceliyet kaydı,vade itibarıyla cevaz verilmeyen faiz kayıtları kanun hükmü gereği yazılmamış sayılır -Kıymetli evrakın kaybı halinde mahkemeden tedbir kararı alınıp borçluya tebliğ edildikten sonra senedin kimin elinde olduğu biliniyorsa,bu şahsa karşı istirdat davsı açılır -Protestodan muafiyet kaydı,poliçeyi geçersiz hale getirmez,hamili,senedi zamanında ibraz etme,ihbarda bulunma yükümlülüğünden kurtarmaz.Protestodan muafiyet kaydının bu noktadaki etkisi sadece ispat külfeti bakımındandır -TTK 730,Hamiline yazılı çekte cironun temlik(devir) ve teşhis fonksiyonları yoktur,sadece garanti fonksiyonu vardır. -Kıymetli evrakın iptali davasının şartları; • Senedin zayi olduğu sırada senetteki hakkın alacaklısı sıfatı devam ediyor olmalıdır • Senedin yeniden iktisabı mümkün olmamalıdır • Senet,iptal edilecek nitelikte olmalıdır • Senedin kaybı geçici nitelikte olmamalıdır -TTK 706, çekte aval,muhatap hariç olmak üzere 3. bir şahıs yada çek üzerinde esasen imzası bulunan bir kimse tarafından verilebilir. -İntifa senetleri nama ve hamiline yazılı olarak düzenlenebilir -Kural olarak,çekin muhatap(banka) lehine ciro edilmesi makbuz hükmündedir.Ancak muhatabın birden fazla şubesi bulunup da ciro,çekin üzerine çekildiği şubeden başka bir şube üzerine yazılmış bulunursa bu ciro makbuz hükmünde değildir ve normal cironun hükümlerini doğurur.Böyle bir sonucu ödemede bulunan banka bu çeki,hesabın işlediği şubeye ciro edebilir. - Çek.Kan.8, düzeltme hakkı,karşılıksız çekin ibraz tarihini takip eden bir yıl içerisinde ancak iki defa kullanılabilir. -Kambiyo senetlerinin özellikleri; • Kanunen emre yazılı senetlerdir • Sıkı sıkıya şekle bağlılık ilkesi geçerlidir • Müteselsil borçluluk ilkesi geçerlidir • Kambiyo senetlerinde “imzaların istiklali ilkesi” geçerlidir.Yani beyanların birbirinden bağımsızdır. • İhdasi etki yapar -Poliçe,hukuki mahiyeti itibarıyla havaledir.Ancak alelade havaleye nazaran bazı özellikleri bulunduğundan,mevsuf (nitelikli) bir havaledir. -Görüldüğünden belli bir süre sonra ödenecek poliçelerde ibrazın yapılmaması yada ibraz yapılmakla beraber muhatabın poliçeyi kabul etmemesi halinde kabul etmeme protestosunun çekilememesi durumunda hamil,bütün müracaat borçlularına karşı müracaat hakkını kaybeder. -TTK 591, keşidecinin,ödememeden dolayı sorumlu olmayacağını belirten kayıt poliçeyi geçersiz hale getirir.Fakat keşidecinin poliçenin kabul edilmemesinden sorumlu olmayacağına dair bir kayıt konması halinde poliçe geçersiz olmaz -TTK na göre yalnızca belli bir günde ödenecek poliçeler ile keşide tarihinden belli bir süre sonra ödenecek poliçelere oranı belli olmak şartı ile faiz kaydı konabilir.Görüldüğünde ödenecek poliçeler ile görüldüğünden belli bir süre sonra ödenecek poliçelere faiz kaydı konamaz.Bu poliçelere faiz kaydı konur ise yine geçerli olur.Ancak faiz kaydı,kanun hükmü gereği yazılmamış sayılır. -Ödeme yerinin,muhatabın bulunduğu mülki birlikten başka bir mülki birlikte bulunduğu poliçe türü ikametgahlı poliçe olarak adlandırılır. -Muhatabın poliçeyi vadesinde ödemeyecek durumda olması nedeniyle hamilin diğer cirantalar üzerine poliçe çekmesine retret denir.641 - Poliçenin ilk cirosunu ancak lehtar veya yetkili temsilcisi yapabilir.Sonraki ciroları ise,senedin yetkili hamilleri yapabilir. -Poliçede keşidecinin,muhataba verdiği ödeme yetkisinden cayması mümkün değildir.Bu cayma geçersizdir. -Kural olarak poliçenin kabule arzı zorunlu değildir.Ancak kabule arz mecburiyeti sadece şu iki istisnai halde söz konusu olabilir; • Keşidecinin veya bir cirantanın kabule arz mecburiyetinin konmuş olması • Poliçenin,görüldüğünden belli bir süre sonra ödenmek üzere tanzim edilmiş olması -Aval ile kefalet arasındaki farklar; • Aval,senet üzerine yazılırken;kefalet,ayrı bir belgede düzenlenir • Aval veren ödemede bulunduğu takdirde,lehine aval verdiği şahsa karşı sorumlu olan kimselere karşı,poliçeden doğan müstakil bir hak elde eder.Halbuki kefalette,alacaklının haklarına halefiyet söz konusu olduğundan asıl borçluya karşı dermeyan edilebilecek defilerini ödeyen kefile karşı ileri de mümkündür.Avalde halefiyet söz konusu değildir • Aval veren,asıl borçlunun mutlak defilerini ileri süremez,ancak kefil,bunları ileri sürebilir. • Aval,bağımısz;kefalet,feri bir borçtur • Aval verilene karşı ileri sürülecek defilerin avaliste karşı ileri sürülemez,ancak lehine kefalet verilene karşı ileri sürülecek defiler kefile karşı da ileri sürülebilir. -Keşideci,poliçenin kabule arzını,belli bir süre tayin ederek veya etmeyerek yasaklayabilir veya mecburi kılabilir.Ancak ikametgahlı ve adresli poliçelerde süresiz kabule arz yasağı konamayacağı gibi görüldüğünden belli bir süre sonra ödenecek poliçelerde de kabule arz yasağı konamaz. -Kural olarak kabul beyanında yer ve zaman gösterme mecburiyeti bulunmamaktadır.Ancak görüldükten belli bir süre sonra ödenecek poliçelerde veya belli bir süre içinde kabule arzı mecburi kılınmış poliçelerde hamilin talebi üzerine poliçeye kabul edildiği tarihin yazılması şarttır.muhatap bu tarihi.yazmaması halinde protesto edilmelidir. -Kural olarak ciro,vadeye kadar yapılabilir.Ancak kanun,vadeden sonra yapılacak ciroyu yalnız bir halde geçerli saymıştır.TTK 602 “ vadede senet ödenmediği halde ödeme gününü takip eden iki iş günü içinde ödememe protestosunun çekilmesi gerekir.”Poliçenin vadenin gelmesinden sonra ciro ile devri imkanı,sadece ödememe protestosunun çekilme anına ve eğer bu protesto çekilmemiş ise çekilebilmesi için kanunun tanıdığı bu iki iş günlük sürenin bitimine kadar mevcut kalır.Ödememe protestosu çekildikten veya bunun için gerekli iki iş günlük süre gectikten sonra yapılan ciro “geçikmiş ciro” ismini alır ve alacağın temlikinin yarattığı sonuçları yaratır. -Tahsil cirolu senet,bir borcun ödenmesi veya o borç yerine kaim olmak üzere verilmediği için temlik fonksiyonuna sahip değildir.Mülkiyet ciroya rağmen ciro edende kalmaktadır.Dolayısıyla bir garantiye de gerek bulunmamaktadır.Bu bakımdan garanti fonksiyonu da mevcut değildir,tahsil cirosunun tek fonksiyonu teşhis fonksiyonudur. -Ciro,”bedeli tahsil içindir”,kabz içinidir”,”vekaleten” veya “vekalet içindir” vs. gibi bir ibare veya sadece tevkili ifade eden diğer herhangi bir kaydı ihtiva ederse tahsil cirosu olarak adlandırılır. -Vadeye ilişkin açıklamalar; • Senet vadede ödenir • Vade ihtiyari bir unsurdur • Vade kaydının metin içinde bulunması şart değildir.Keşidecinin imzasının,vade kaydını kapsar şekilde atılmış olması şartıyla vadenin,keşidecinin poliçe üzerinde yazıyla ifade edilen irade beyanının herhangi bir yerine işaret olunması mümkündür. -Poliçenin ibrazı,mesai saatleri içinde,borçlunun senette gösterilen ödeme mahallindeki ticaret yerinde veya böyle bir yoksa ikametgahındadır. -TTK 603,belli bir günde veya keşidesinden belli bir süre sonra ödenecek poliçelerde kabule arz en geç vadeye kadar yapılabilir.Vade günü kabule arz süresine tabi değildir.Bu sebeple vade gününde kabul etmeme protestosu çekilemez,protestonun çekilebileceği son gün,vade tarihinden bir gün öncesidir. -Tanzim yeri,bononun alternatif mecburi şartlarından biridir.TTK 689,senette tanzim yeri gösterilmemi ise bonoyu tanzim eden şahsın isminin yanında yazılı olan yer,tanzim yeri olarak kabul edilir.Eğer bu da yoksa senet,bono olarak geçerlilik kazanamaz -Son hamilin,keşideciye veya cirantalara karşı açacağı dava,protesto tarihinden itibaren(protestodan muafiyet kaydı varsa vadenin bittiği tarihten itibaren 1 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. -Senet metninden anlaşılan defiler; • Zamanaşımı • Ciro zincirindeki kopukluk • Vadenin henüz gelmemiş olması • Teminat senedi kaydı -Kıymetli evrakın iptali kararının sonuçları; • İptal kararı,hak sahibinin teşhisine imkan verir • İptal kararı,senedin kıymetli evrak olma özelliğini tamamen ortadan kaldırmaz • İptal kararı,hakkın mevcudiyetini,muhtevasını ve bu hak üzerine tasarruf yetkisine tesir etmez • Senedin iptaline karar verildikten sonra iyi niyetli iktisap edilmesi mümkün değildir. • İptal kararı,davacıya haklarını asil borçluya karşı kullanabilme imkanı kazandırır.Ancak müracaat borçlularına başvurabilme hakkı vermez -Kambiyo senedi ile borçlanmak için tam ehliyetli olmak gerekir -Kambiyo senetlerinde ehliyetin aranacağı zaman,ticari senedin verildiği anda mevcut olmalıdır. -Emre yazılı bir poliçede,poliçenin zorunlu unsurlarının tamamı mevcut olup yalnız ”poliçe” kelimesinin bulunmaması halinde,senet emre yazılı havale haline dönüşür. -Poliçe,ancak bir miktar paranın ödenmesi için düzenlenebilir.Bu paranın,memleket parasıyla olması şart değildir. -Bir ciranta tarafından konan kabule arz mecburiyetine riayetsizlik sadece o ciranta ve onun lehine aval veren kimseye karşı ileri sürülebilir.Ancak kabule arz mecburiyeti keşideci tarafından konulmuşsa buna riayetsizlik bütün müracaat borçlularına karşı müracaat hakkını ortadan kaldırır. -Poliçenin gelişme tarihi itibarıyla ilk fonksiyonu bir ödeme vasıtasıdır. -Kabul beyanının tabi olduğu esaslar; • Kabul beyanı muhtevası yönünden havaleye uygun olmalıdır • Kabul,kayıtsız şartsız olmalıdır • Poliçenin şekli açıdan geçerli olması gerekir • Muhatap kabul beyanını imzalamak zorundadır • Kabul beyanını,poliçeye yazıyla dercedilmiş olması gerekir.Ancak muhatabın,poliçenin ön yüzüne sadece imzasını koyması da kabul hükmündedir.Kabul şerhi,poliçenin arka yüzüne de konabilir.Ancak mutad değildir,bu takdir de kabul şerhine ihtiyaç vardır.Sadece imza kabulü ifade etmez.Kabul şerhinin poliçe üzerinde yazılmış olması şarttır. -“Emre yazılı” kelimesini ve bonoda yer alması gerekli diğer zorunlu unsurları ihtiva edip “bono” kelimesini ihtiva etmeyen senet,emre yazılı ödeme vaadi olarak kabul edilir. -İhbarı alan her ciranta,bu ihbarı aldığı günü takip eden iki iş günü içinde kendi cirantasına intikal ettirmeye mecburdur. -Avali sona erdiren sebepler; • Poliçenin,kabul eden muhatap tarafından ödenmesi • Hamilin poliçeyi süresi içinde ibraz etmemesi veya protesto düzenletmemesi sebebiyle müracaat hakkını kaybetmesi • Poliçede ilgililerinin müteselsil sorumluluk durumunu toptan kaldırması • Poliçenin zıyaı • Alacaklının,lehine aval ibra etmesi halinde aval veren,sorumluluktan kurtulamaz.İlgililer,müteselsil sorumluluk durumunu kaldırmadıkça aval verenin sorumluluğu devam eder. -Hamiline yazılı senetlerin iptaline yetkili mahkeme,borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir. -Poliçede yer alan bütün şahıslar,poliçenin kabul edilmemesinden sorumlu olmayacağına dair kayıt koyabilirler. -Bir çek,keşide edildiği yerde ödenecekse ibraz süresi on gündür. -Emre yazılı senetlerin iptalinde,iptale karar verebilecek mahkeme,ödeme yeri mahkemesidir. -Sebepsiz iktisap davası açılabilmesi için gerekli şartlar; • Hakkı koruyucu işlemlerin yapılmamış olması veya zamanaşımı gerçekleşmiş bulunması dolayısıyla poliçeden doğan talep hakları sona ermiş olmalıdır • Keşideci,hesabına poliçe çekilen kimse,muhatap veya ikametgahlı poliçeyi ödeyecek şahıs zenginleşmiş olmalıdır • Hamil zarara uğramış olmalıdır • Zenginleşme ile fakirleşme arasında illiyet bağı bulunmalıdır • Kusurun dava açılması açısından önemi yoktur

XP AYARLARI

Arkadaşlar açıklamalarla beraber xp özellikleri buyrun bakalım :

BAŞLAT / ÇALIŞTIR...

compmgmt.msc - Bilgisyar Yöneticisi
devmgmt.msc - Aygıt Yöneticisi
diskmgmt.msc - Disk Yöneticisi
dfrg.msc - Disk birleştirme
eventvwr.msc - Olay Görüntülüyicisi
fsmgmt.msc - Paylaşılan Dosyalar
gpedit.msc - Grup Poliçeleri
lusrmgr.msc - Yerel Kullanıcılar ve Gruplar
perfmon.msc - Performans Monitörü
rsop.msc - Poliçe Sonuçarını Ortaya koymak
secpol.msc - Yerel Güvenlik Ayarları
services.msc - Çeşitli Servisler
msconfig - Sytem Bilgisi Hizmetleri
regedit - - Kayıt Defteri Editörü
msinfo32 - Sistem bilgisi
sysedit - Sistem Şekli Editörü
win.ini - Windows Yükleme Bilgisi
winver - Şu anki Wİndows Sürümünü Görüntüle
mailto: - Varsayılan E-mail alıcısı Görüntüle
cmd - Komut satırını çalıştır


XP AYARLARI

1-) İlk olarak bozulmuş yada değiştirilmiş sistem dosyalarımızı onaralım! Bunun için önce cd sürücünüze XP cd'nizi takın ve daha sonra başlat'tan çalıştır'a şunu yazalım: SFC /SCANNOW
Bir süre bekledikten sonra windows hiçbir soru sormadan gayet basit bir şekilde hasar görmüş yada değiştirilmiş sistem dosyalarını orjinalleri ile değiştirecektir.(SP2 Yüklü olsada sorun çıkmaz)


2-) Şimdide aslında hiç işimize yaramayan fakat ne olduklarını bilmediğimiz için boşuna sisteme yük olan, windows'la beraber devreye giren servisleri iptal edelim.Bunun için yine başlat'tan çalıştıra sunu yazalım: SERVICES.MSC

> HATA BİLDİRİM HİZMETİ --> Devre dışı bırakın
> HIZLI KULLANICI DEĞİŞTİRME UYUMLULUĞU --> Devre dışı bırakın
> YARDIM VE DESTEK --> Manuel başlasın (yani oradaki adıyla; elle)
> DİZİN OLUŞTURMA HİZMETİ --> Devre dışı bırakın
> PERFORMANS GÜNLÜKLERİ VE UYARILAR --> Manuel başlasın
> TAŞINABİLİR ORTAM SERİ NUMARASI --> Manuel başlasın
> REMOTE DESKTOP HELP SESSİON MANAGER --> Devre dışı bırakın
> UZAKTAN KAYIT DEFTERİ --> Devre dışı bırakın
> AKILLI KART --> Devre dışı bırakın
> AKILLI KART YARDIMCISI --> Devre dışı bırakın
> KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAĞI --> Devre dışı bırakın
> WEB CLİENT --> Manuel başlasın
> KABLOSUZ SIFIR YAPILANDIRMA --> Manuel başlasın
> NVIDIA DRIVER HELP SERVICE --> Devre dışı bırakın
> INTERNET BAĞLANTI GÜVENLİK DUVARI --> Firewall'u kullanmıyorsanız devre dışı bırakın
> GÖREV ZAMANLAYICI --> Devre dışı bırakın
> TERMINAL HİZMETLERİ --> Devre dışı bırakın
> MESSENGER --> Sonradan MSN kurduğumuz için devre dışı bırakın
> OTOMATİK GÜNCELLEŞTİRME --> Kullanmıyorsanız fışşşt
> MACROMEDIA LICENSING SERVICE --> Devre dışı bırakın

Bu servislere sağ tıklayıp ÖZELLİKLER'i seçtiğimizde aşağıdaki DURDUR butonuna tıklıyoruz ve BAŞLANGIÇ TÜRÜ'nü yukarda yazdıklarımla değiştiriyoruz.Eğer ufak bir sorun yaşasanız bile yine aynı adımları uygulayarak basitçe servisi tekrar aktif hale getirebilirsiniz.Kısaca ölümcül bir sorun çıkarmaz.

3. Fazladan Memory

Windows XP kullandığınız ya da kullanmakta olduğunuz programların .dil (dynamic link libraries) dosyalarını belirli bir zaman dilimi içerisinde hafızasında tutar. Bu özelliği kapatarak "birazcık" hafızaya sahip olabiliriz. Bunu gerçekleştirmek için;

"HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\M icrosoft\Windows\Cur rentVersion\Explorer" anahtarına gidin, burada yeni bir DWORD değeri oluşturun (sağ tıklayıp new > DWORD value) bu DWORD değerinin adını "AlwaysUnloadDll" yapın ve değerini "1" yapın. Windows XP'yi yeniden başlattığınızda yapılan değişiklikler aktif olacaktır.

4. Boot Dosyalarıyla Açılışı Hızlandırın

Regedit'e girip "HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\M icrosoft\Dfrg\BootOp timizeFunction" anahtarına gidin, burada "Enable" adındaki string anahtarı bulun ve değerini "Y" yapın. Bu açılış zamanını hızlandırma da yardım edecektir.

5. Windows XP'yi Hızdan Uçurun

Windows XP'nin yavaş çalıştığını düşünüyor ve hızlandırmak istiyor olabilirsiniz, işte size ilaç olacak bir ayar. Regedit'e girip "HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\Cur rentControlSet\Contr ol\PriorityControl" anahtarına gidin, burada sağ tıklayıp "new > DWORD value" deyin isim olarak ta "IRQ8Priority" deyin ve değerini "1" yapın.

6. Schedule Task Kapansın

I.E 6 sunucuya her bağlandığında "schedule task" çalıştırmak ister, bu da kullanıcıya Internet'te yavaş surf olarak geri dönmektedir, zaten yavaş olan internet bağlantısını daha da yavaşlatmamak için bu özelliği kapatmakta fayda var. Bunun için; "HKEY_LOCAL_MACHINE/Software/Microsoft/Windows/CurrentVersion/Explorer/RemoteComputer/NameSpace" anahtarında ki "{D6277990-4C6A-11CF-8D87-OOAA0060 F5BF}" alt anahtarını silin.

7. Başlat Menüsünü Hızlandırın

Menülerin daha hızlı açılmasını istiyorsanız Regedit'e girip "HKEY_CURRENT_USER\Control Panel\Desktop" anahtarına gidin ve "MenuShowDelay" değerini "1" yapın.

8. Windows Version Numarasını Masaüstüne Ekleme

"HKEY_CURRENT_USER\Control Panel\Desktop" anahtarını açın ve sağ taraftaki "PaintDesktopVersion" adındaki öğenin değerini "1" olarak girin.(yoksa oluşturun)

9. Windows XP'yi Hızlı Kapatma

Yine "start > run -regedit" 'deyip Regedit'e giriyoruz, burada "HKEY_CURRENT_ USER\Control Panel\Desktop" anahtarına gidin, ve "AutoEndTask" DWORD değerinin değerini "1" yapın.

10. Programların Timeout Süresini Değiştirmek

Şayet bir program, işletim sistemine uzun süre bilgi vermezse, XP bu programın kilitlendiğini farz edecektir. Söz konusu Timeout süresini değiştirebilirsiniz.

İPUCU: Timeout süresini değiştirmek için ilk olarak Kayıt Defteri Düzenleyicisini çalıştırın ve "HKEY_CURRENT_ USER\ Control Panel\Desktop" anahtarını aktif hale getirin. Burada bulunan "HungAppTimeout" öğesini değiştirmek için üzerine iki kere tıklayın ve bunun sonucunda ekrana gelen pencere üzerindeki Değer Verisi kutusuna milisaniye olarak istediğiniz bir değer girin.

11. Bootvis ile Sistem Açılışını Hızlandırmak

XP, daha önceki Windows versiyonlarına kıyasla çok daha hızlı açılıyor, isterseniz açılış süresini daha da kısaltabilirsiniz.

İPUCU: Windows XP'nin açılışını hızlandırmak için Microsoft tarafından ücretsiz olarak sunulan ve üzerine tıklayarak yükleyebileceğiniz Bootvis isimli aracı kullanabilirsiniz. Kuruluma ihtiyaç duymayan programı kullanmak için arşiv dosyasını açmanız yeterli olacaktır. Bootvis'i çalıştırın ve Trace/Next Boot+Driver Delays komutunu çalıştırın. Son olarak ayarlar üzerinde değişiklik yapmadan OK düğmesine tıklayın. Bootvis, sistemi yeniden başlatacak ve ardından açılış işlemini analiz edecektir. Aynı zamanda sistemin açılışındaki her bir adımı grafik olarak da görüntüleyebilirsiniz. Daha sonra elde edilen sonuçlar doğrultusunda açılışın düzenlenmesi için Trace/Optimize System komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda Windows XP bir kez daha yeniden başlatılacak ve açılış işlemi optimize edilecektir. Bundan böyle işletim sisteminiz, daha öncekine kıyasla biraz daha hızlı açılacaktır.

12. Ağ Bağlantılarını Hızlandırmak

Windows XP, normalde yeni hizmeti "Ouality ofService"i (QoS) otomatik olarak yükler. Bu, hiçbir şey kazandırmamasına rağmen, DSL bağlantılar da dahil olmak üzere online bant genişliğinizin yüzde 20'sinin kaybolmasına neden olur.

İPUCU: QoS servisini kapatmalısınız. Bunun için Başlat/Çalıştır komutunu kullanarak "gpedit.msc" dosyasını açıp, Grup ilkesi penceresini görüntüleyin ve Bilgisayar Yapılandırması/Yönetim Şablonları/Ağ altında bulunan "QoS Paket Zamanlayıcısı" klasörünü aktif hale getirin. Burada bulunan "Ayrılabilir bant genişliğini sınırla özellikleri" öğesine iki kere tıklayın ve ekrana gelen penceredeki Etkin seçeneğini işaretleyin. Bunun sonucunda aktif hale geçen "Bant genişliği sınırı" kutusuna da "0" değerini girmelisiniz. Artık Internet bağlantınız öncekine kıyasla daha hızlı olacaktır.

13. Prefetch'i Silin Hızlanın

İlk defa Windows XP'de gördüğümuz "Prefetch" yeni ve kullanışlı bir teknik olarak karşımıza çıkıyor. Fakat bazen Windows XP'yi kullandığımızda "Prefetch"in kullanılmayan linklerle dolduğunu görürüz ve bu da bilgisayarı yavaşlatır. Size önerim "Prefetch" klasörünü ayda bir kez silmeniz, bunun için "c:\windows\prefetch" adresinden "Prefetch" klasörünün içinde ne varsa silin ve bilgisayarı yeniden başlatın. Bilgisayarınız bir nebze olsun hızlanacaktır.

14. Messenger'ı Hotmail Açılırken Engellemek

Şayet bir MSN web sayfasını ziyaret ediyorsanız, Microsoft'un Instant Messenger'ı sizin onayınız alınmadan açılır.

İPUCU: Başlat menusunu açın ve Çalıştır komutunu çalıştırın. Daha önceki Windows versiyonlarında olduğu gibi, Kayıt Defteri Düzenleyicisini çalıştırmak için, Aç kutusuna "regedit" yazın ve Tamam düğmesine tıklayın. Kayıt Defteri Düzenleyicisi penceresindeki "HKEY_CLASSES_ROOT\CLSID\{FB71 99AB-79BF-1 ld2-8D94-OOOF875C541}InProcServer32" anahtarı altında bulunan "@" üzerine iki kere tıklayın ve güncel değerini silin. Ayrıca "ThreadingModel" üzerine de iki kere tıklayın ve aynı şekilde değerini silin. Daha sonra "HKEY_CLAS-SES..ROOT\CLSID\{FB7199AB-79BF-Hd2-8D94-OOOF875C541}\LocalServer32" anahtarını aktif hale getirin ve buradaki "@" öğesinin de değerini silin. Yaptığınız değişikliklerin aktif hale gelmesi için XP'yi yeniden başlatın. Messenger artık sessiz bir şekilde, sizden gelecek emirleri bekleyecektir.

15. Zip Arşivlerinin Tekrar Dosya Olarak Kullanılması

Zip dosyalan Windows XP'ye kadar özel bir program yardımıyla açılıyordu. Arşiv dosyaları Windows XP ile beraber aniden özel bir klasör olarak karşımıza çıktılar.

İPUCU: Eğer Winzip ile çalışmaya devam etmek istiyorsanız aşağıdaki işlemleri yerine getirmelisiniz. Başlat/Çalıştır komutunu çalıştırın ve Aç kutusuna "regsvr32/u zipfldr.dll" satırını girdikten sonra Tamam düğmesine tıklayın. Bundan böyle Zip arşivleri tekrar dosya olarak işlem göreceklerdir. Şayet böyle çalışmaktan memnun kalmazsanız, "regsvr32 zipfldr.dll" komutunu kullanarak klasör moduna tekrar dönebilirsiniz.

16. Başlat Menüsüne Kendi Resminizi Eklemek

XP, kurulum sonrasında her kullanıcı için ayrı bir resim atar. İsterseniz burada kendi resminizi de kullanabilirsiniz.

İPUCU: Eğer Başlat menüsündeki resme tıklayacak olursanız, aralarından seçebileceğiniz standart resimlerin bir listesi ekrana gelecektir. Öncelikle burada kullanmak istediğiniz resmin 48x48 piksel büyüklüğünde olmasına dikkat etmelisiniz. Resim üzerine tıklanması sonucunda açılan Kullanıcı Hesapları penceresindeki "Daha çok resme gözat" bağlantısına tıklayın ve kullanmak istediğiniz resme ait dosyayı seçin. Seçtiğiniz resim, bilgisayar yeniden başlatıldıktan sonra açılış ekranı ve Başlat menüsünde ekrana gelecektir.

17. Windows XP'yi Kendi Logonuzla Kullanmak

IBM veya Dell gibi tüm büyük üreticiler Windows XP yüklü bilgisayarlarında özel logolarını kullanabilirler. Siz de kendi logonuzu kullanmak isteyebilirsiniz.

İPUCU: Bunun için üzerine tıklayarak ÖZELLOGO.REG dosyasını sabit diskinize kaydedin. Daha sonra dosyanın bulunduğu klasörü açın ve bu dosya üzerine farenin sağ düğmesiyle tıklayın. Ekrana gelen Nesne menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın ve dosya içerisinde değişiklik yapabilmek için Öznitelikler başlığı altındaki "Salt okunur" seçeneğinin işaretli olmamasına dikkat edin. Tamam düğmesini tıklayarak bu pencereyi kapattıktan sonra dosya içeriğini değiştirmek için yine Nesne menüsündeki Düzenle komutunu çalıştırın. Dosya içerisinde bulunan "MY TEXT" ifadesi yerine kendi açıklamalarınızı girin ve "MY COMMAND" yerine de yerine getirilmesini istediğiniz direktifleri yazın. Örneğin devamlı olarak satplatform'un web sayfasının açılması gerekiyorsa buraya http://www.satplatform.com adresini girmelisiniz. Kendi istediğiniz resmi kullanmanıza imkan tanıyan MYICON.ICO dosyası ise Windows klasörü içerisinde yer alan 24x24 piksel büyüklüğünde BMP biçiminde bir resmi içermelidir. Gerekirse, kendi istekleriniz doğrultusunda düzenlediğiniz .REG dosyasının ismini de değiştirebilirsiniz. Bu dosyanın içeriğinin kullanılabilmesi için üzerine iki kere tıklamanız yeterli olacaktır. Bundan sonra sistem yeniden başlatıldığında logonuz Başlat menüsünde çıkacaktır.
18. Daha Fazla Güvenlik

Start > Run deyip "regedit" yazın, Regedit'te "HKEY_LO-CAL_MACHlNE\SYSTEM\CurrentCont rolSet\Control\Lsa" anahtarına gidin burada "force-guest" DWORD değerini bulun, yoksa oluşturun bunun değerini "1" yapın. Bu sayede Windows XP "Advanced File System Security" aktif hale geçmiş olacak.

19. Windows XP Açılış Ekranını Değiştirmek

Windows XP açılışında ekrana gelen resim size sıkıcı mı geliyor? Bunun yerine istediğiniz resmi kullanabilirsiniz.

İPUCU: Bunun için üzerine tıklayarak BootXP aracını kurun ve çalıştırın. Ancak BootXP'nin Shareware versiyonunun çalıştırılması için "Enter BootXP" düğmesi ekrana gelene kadar bir süre beklemeniz gerekli. Sistem açılışında kullanmak istediğiniz resmi seçmek için Browse düğmesine tıklayın. Your Boot Screen penceresindeki resmi işaretleyin ve "Set as your BootScreen" düğmesine tıklayın. BootXP, otomatik olarak orijinal BOOT.INI dosyasının bir yedeğinin oluşturacak ve açılış yöneticisi ekranına işletim sisteminin orijinal hali ile açılmasını sağlayacak yeni bir öğe ekleyecektir. Bu sayede istediğiniz zaman eski ayarlarınızı geri yükleyebilir veya işletim sistemini normal ekranı ile çalıştırabilirsiniz. Daha sonra BootXP'yi kapatın, Windows XP'yi yeniden başlatın ve yeni açılış resminizin zevkini çıkartın.

DİKKAT! Açılış ekranı 640x480 piksel çözünürlükte olmalı, 16 renk kullanmalı ve BMP biçiminde kaydedilmek zorundadır. "Get Boot Screen" komutunu kullanarak internetten hazır açılış ekranları indirebilirsiniz.

19. Bilgisayarı Tek Tıklama ile Kilitlemek

Özellikle kalabalık işyerlerinde çalışma ortamından uzaklaşmadan önce bilgisayarlar kilitlenir. Yabancıların bilgisayarınızı karıştırmasını sadece tek bir tıklama ile engelleyebilirsiniz.

İPUCU: İlk olarak masaüstünde boş bir alana farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve açılan Nesne menüsündeki Yeni/ Kısayol komutunu kullanarak yeni bir kısayol oluşturun. Kısayol için güzel bir simge seçin ve "Öğenin konumunu yazın" kutusuna aşağıdaki komut satırım girin:

rundll32.exe user32.dll,Lock—»WorkStation

Bundan böyle çalışma ortamınızı kilitlemek için tuş kombinasyonlarını kullanmak yerine biraz önce oluşturduğunuz kısayolun üzerine tıklamanız yeterli olacaktır.

20. Dosyaları Nesne Menusunu Kullanarak Şifrelemek

Windows XP'nin NT Filesysteminin, yani dosya sistemi NTFS'in çok güvenli olduğu söylenebilir. Encrypted Filesystem (EFS/Şifrelenmiş Dosya Sistemi) ile verilerinizi şifre ile koruyabilirsiniz.

İPUCU: EFS, izinsiz kullanıcıların erişimlerini engellemek için tüm klasörü şifreler. İlgili komutu Nesne menüsüne ekleyerek söz konusu fonksiyondan tabii ki çok daha hızlı bir şekilde faydalanabilirsiniz. Bunun için, ilk olarak, Kayıt Defteri Düzenleyicisini çalıştırın ve "HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\M icrosoft\Windows\Cur rentVersion\Explorer\Advanced" anahtarını aktif hale getirin. Farenin sağ düğmesiyle pencerenin sağ tarafındaki boş bir alana tıklayın ve Yeni/DWORD Değeri komutunu kullanarak "EcnryptionContextMenu" adında yeni bir öğe oluşturun. Daha sonra bu öğe üzerine iki kere tıklayarak değerini "1" olarak değiştirin. Bundan böyle klasörlerin Nesne menüsünde ekrana gelen yeni komutu kullanabilirsiniz.

DİKKAT! EFS kullanarak klasörleri şifrelemek için kesinlikle NTFS dosya sisteminin kullanılması gereklidir.

21. Virüslere Geçit Yok

Hemen hemen herkesin e-mail adresine birkaç virüs gönderilmiştir, Web tabanlı e-mail servisi veren kuruluşların birçoğu mailinize gelen dosyaları virüs taramasından geçirir(yahoo! gibi). Outlook Express kullanıyorsanız ve içinde virüs olabilecek dosyaları açmakta tereddüt ediyorsanız işte size bir püf noktası. Start > Run deyip "gpedit.msc" yazın. Karşınıza gelen "Group Policy" menüsünden "User Configuration"a gelin buradan Administrative Temples > Windows Components > internet Explorer bölümüne girin. Bu bölümde en altta "Configure Outlook Express" yazıyor olması gerek, buna çift tıklayarak "Configure Outlook Express Properties" menüsünün gelmesini sağlayın, burada "not connfigured" işaretliyse bunu "enable" olarak değiştirin ve "block attachments that could contain a virüs" yazan kısmı aktif hale getirin "OK" butonuna basıp çıkın.

22. Hızlı Sabit Diskiniz mi Var

Diyelim ki yeni bir sabit disk aldınız ve kullanmakta olduğunuz sabit diskten daha hızlı. Bu durumda page.sys dosyasını yeni aldığınız sabit diskinize geçirmekte fayda var. ("page.sys'de ne ola ki" diyenler için ; ünlü swap dosyası) Bunun için Regedit'e girip "HKEY_LOCAL_MACHI-NE\SYSTEM\CurrentControlSet\Co ntrol\Session Manager\Memory Management" anahtarına gidin, burada "Paging Files" adındaki string değerini bulun ve daha hızlı olan sabit diskiniz hangisiyse onu yazın (örneğin benimkinde "c:\page.sys" yazıyordu, e:\page.sys yaptım)

23. Daha Hızlı Kapansın

Windows XP kapanırken bildiğiniz gibi yapılanları kaydeder, Windows XP kapanırken biraz zamandan kazanmak istiyorsanız, Regedit'e girip "HKEY_CUR-RENT_USER\Software\Microsoft\W indows\CurrentVersio n\Policies\Explorer" anahtarına gidin, burada "NoSaveSettings" değerini bulun. Eğer çıkışta kayıt yapılmasını istemiyorsanız değeri "1" yapın, kayıt yapılmasını istiyorsanız "0" yapmanız yeterli.

24. Daha da Hızlansın

Windows XP'de NTFS dosya sistemi her dosya ve klasör için son erişim ve son güncelleme bilgilerini tutar. Bu özellik kullanışlı olsa da normal bir kullanıcı için çoğu zaman pek bir anlam ifade etmiyor. Bu özelliği kapatmak için Regedit'e girip "HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\Cur rentControlSet\ Control\FileSystem" anahtarına gidip "NtfsDisableLastAccessUpda te" değerini bulun ve değerini "1" yapın.

25. Bilgisayar Otomatik Kapanmıyor

Windows XP'den çıkarken bazen bilgisayarın otomatik olarak kapanmadığı olur. Bu sorunu halletmek için Regedit'e girip "HKEY_CURRENT_USER\Control Panel\Desktop" anahtarına gidin, burada "PowerOffActive" DWORD değerini bulun ve değerini "1" olarak değiştirin.

26. Bilgisayarı Yeniden Başlatmadan Windows XP Yeniden Başlasın

Windows XP'de yaptığınız bazı değişikliklerden sonra bilgisayarı yeniden başlatmanız gerektiğini söyler ama bilgisayarı yeniden başlatıp zaman kaybetmeden sadece Windows XP'yi yeniden başlatmak istiyorsanız "shutdown" butonuna basarken "shift" tuşuna da basılı tutun, böylece bilgisayarı yeniden başlatmadan Windows XP'yi yeniden başlatmış oluyorsunuz.

27. Açılış Süresini Kısaltın

NTFS dosya sistemli işletim sisteminizde "NTFS Check"e yapacağınız ufak ayarla bilgisayarın açılışını hızlandırabilirsiniz. "CHKNTFS" komutu "AUTOCHK" başlangıç sayım zamanının kullanım komutudur. Normalde 9 saniye olan bu zamanı 4 saniyeye düşürmeniz mümkün, bunun için komut satırına "CHKNTFS/T:4" yazmanız yeterli böylece "AUTOCHK" süresi 4 saniye olacaktır.

28. Sabit Disk Performansını Artırın

Eğer Windows XP'de NTFS kullanıyorsanız (eğer kullanmıyorsanız şiddetle tavsiye ederim) diskinizin 12,5% kadarını MFT için kaydeder.(MFT = Master File Table) MFT fragmantasyonu sistem performansının orantılı biçimde düşmesine neden olabilir. Örneğin bilgisayarınızda yüzlerce program yükleyip kullanıyorsanız MFT kullanımı daha yüksek olacaktır, bu yüzde duruma göre 25% çıkması daha faydalı olacaktır. Eğer yüzdeyi bu değere çıkarmak istiyorsanız Regedit'e girip "HKEY_LOCAL_MACHINE\System\Cur rentControlSet \Control\FileSystem" anahtarına gidin, sağ tıklayıp "new > DWORD value" deyip yeni bir DWORD değeri oluşturun ve isim olarak "NtfsMftZoneReservation" verin, değer olarak 2 yazın ( 1=12,5% , 2=25%)

29. Sistem Performansını Artırın

Sistemin doğru ve performanslı çalışmasını sağlamak için düzenli olarak defrag etmekte fayda vardır. Ama eğer sistem gereksiz özelliklerle meşgul tutuluyorsa defrag'da ancak bir yere kadar yardım edebilir. Bu püf noktası DOS tabanlı program ve Win95'ten öncesiyle hiç ilgilenmeyenler için. Windows XP'de bir dosya/klasör için iki isim yaratılır, bunlardan ilki gördüğünüz isim bir diğeri ise DOS için hazırlanmış ismidir(DOS'la düzgün çalışması için). Bu isim çalışması CPU ve sabit disk gibi sistem kaynaklarını boşa uğraştırmış olur. Sadece bununla da kalmayıp yapmış olduğunuz MFT kullanımını da düşürür. Bunu engellemek için Regedit'e girip "HKEY_LOCAL_MACHlNE\System\Cur rentControlSet\Contr ol\FileSystem" anahtarına gidin, burada
"NtfsDisable8dot3NameCreation" DWORD anahtarını bulun ve değerini "1" yapın.



çııÖÖçşWINDOWS 'UN ÇİFT TIKLANILARAK YADA BİR TUŞA BASILARAK KAPATILMASI ((((((bölüm 1))))


Masaustunde sag tıklayarak yeni bir kısayol oluşturun.Command Lİne (Komut Satırı) kısmına "RUNDLL32.EXE user,ExitWindows"yazınız.Daha sonra NEXT e tıklayıp kısayola bir isim verin.Finish(Son) secenegini tıkladıgınızda masaustunde yeni bir kısa yol oluşur.Bu kısayola tıkladıgınızda windows hemen kapanır.Ayrıca bu kısayolu bir tuş ile çalıştırmanızda mumkun.Kısayola sag tuş ile tıklayıp ozellikleri seciniz.Daha sonrada tuş seçimini yapınız.Orneğin bu tuşun "F11" olması durumunda direk "F11" ile bilgisayarınızı kapatabilirsiniz.


WINDOWS AÇILIŞ LOGOSUNU NASIL KALDIRIRSINIZ?

Windows 95 açılış logosunun görünmesini istemiyorsanız (çünkü arka planda yüklenen sürücüleri kapatır) bunu yapmak mümkün. C:\MSDOS.SYS dosyasını bulun. Üzerine sağ fare tuşu ile tıklayın. Özellikler komutunu çalıştırın. Öznitelikler bölümünde Salt okunur seçeneğinin işaretli olduğunu göreceksiniz. Bu işareti kaldırarak MSDOS.SYS dosyasını üzerinde değişiklik yapılabilir hale getirin: Sonra, Windows 95'in Not Defteri ile MSDOS.SYS dosyasını açın, [Options] bölümünün altında Logo=1 satırı varsa bunu Logo=0 olarak değiştirin; bu satır yoksa Logo=0 satırını kendiniz ekleyin. Dosyayı kaydedin; tekrar salt okunur hale getirmek istiyorsanız tekrar sağ fare ile açılan menüden Özellikler komutunu çalıştırın ve Salt Okunur seçeneğini işaretleyin. Artık Windows 95 açılış logosu görünmeyecek ve ilgili sürücüler yüklendikten sonra doğrudan Windows 95 arabirimi karşınıza gelecek.


AÇILIŞ LOGOSUNU ATLATMAK İÇİN

Bilgisayarınız açılırken Windows 95'in logosunun görüntülenmesini istemiyorsanız "Windows 95 Başlıyor..." yazısı çıktığında ESC tuşuna basınız.


LOGOLARI DEĞİŞTİRMEK

640 * 480 ebatlarında herhangi bir BMP dosyası windows'un açılış, kapanış veya "Şimdi bilgisayarınızı kapatabilirsiniz" ekranının yerini tutabilir. Windows 95 bu ekranları karşınıza getirmek için sabit diskinizde logo.sys,logow.sys ve logos.sys isimli üç dosya tutar. Tek yapacağınız 640 * 480 ebatlarında bir BMP dosyasını bu isimlerden herhangi birine kaydetmek. Bunun yaptığınızda Windows 95 kendi logosu yerine sizin üzerine yazdığınız BMP dosyasını kullanır. BMP dosyalarını oluştururken dikkat etmeniz gereken iki önemli husus var: Bunlardan birisi resmin 256 renkte olması, ikincisi ise 640*480'lik resmin boyutlarının 320*400 olacak şeklilde yeniden boyutlandırılması.


DAHA AZ BEKLEMEK İÇİN

Windows 95'in açılma hızını arttırmak için elinizde iyi bir seçenek var. Bu püf noktamızı uygulayarak "Windows 95 başlıyor..." mesajından sonra gelen 2 saniye arayı kaldırabilirsiniz. Öncelikle C: klasörünü açın ve MSDOS.SYS dosyasını bulup "salt-okunur" özelliğini kaldırın. Dosyayı Not Defteri ile açın [Options] bölümünde gidin ve BootDelay=0 satırını ekleyin. Bilgisayarınızı kapatıp açtığınızda Windows'a 2 saniye erken gireceksiniz.


YARIM SANİYELERİ KAZANIN

Başlat tuşuna basıp Programlar menü seçeneğinin üzerine gittiğinizde bu seçeneğin alt seçenekleri açılana kadar yarım saniye beklersiniz. Bu zaman aralığı her alt menü açılana kadar verilir. Eğer isterseniz bu zaman aralığını kısaltabilir veya tamamen yok edebilirsiniz.
Tek yapmanız gereken her zamanki gibi Registry editöründe bir değişiklik yapmak. (Registry’de yapılan yanlış değişikliklerden sorumluluk kabul etmiyoruz.)
Başlat menüsünden çalıştır’ı seçin ve regedit yazıp Enter tuşuna basın. HKEY_CURRENT_USER\Control Panel\Desktop bölümüne gelin,Sağ paneldeki bir boşluğa sağ tıklayın ve Yeni*Dize Değeri seçeneğini seçin. Buraya MenuShowDelay yazdıktan sonra yazdığınız metnin üzerine gidin ve buraya sağ tıklayın. Değiştir seçeneğini seçin ve 0’a yakın bir değer koyun. (Default değer 400’dür). Tamam’a tıklayın ve Registry editörünü kapatın. Windows 95’i açıp kapadığınızda alt menülerin açılması için gereken zamanın kısaldığını göreceksiniz.

BAŞLAT MENUSUNE DENETİM MASASINI EKLEYİN

Denetim Masası Windows 95 kullanırken sık sık girip çıkacağınız başlıca programlardan biridir. Denetim Masasının elemanlarına teker teker Başlat menüsünden erişmek mümkündür. Windows 95 gizli bir özelliğini kullanarak Başlat menünüzden direkt olarak Denetim Masası öğelerine erişmek istiyorsanız aşağıdaki adımları takip edin:
1) Başlat * Ayarlar * Görev Çubuğu komutunu çalıştırın.

2) Başlat Menüsü Programları sekmesine gelin ve Gelişmiş düğmesine basın. Ekrana Gezgin gelecek ve Başlat menüsünün bulunduğu klasör açılacak.

3) Dosya * Yeni * Klasör komutunu çalıştırın. Ekranda "yeni klasör" isminde yeni bir klasör oluşturulacak. Bu klasörün ismini

Denetim Masası.{21EC2020-3AEA-1069-A2DD-08002B30309D}

olacak şekilde değiştirin.

4) Gezgin penceresini kapatın. Artık Başlat menüsünü açtığınızda menü elemanlarından biri de Denetim Masası olacaktır. Bu menüye girerek bütün Denetim Masası öğelerine teker teker erişebilirsiniz.



GEREKSİZ DOSYALARI SİLİN

VİDEOLARA HAYIR Windows\Help klasörünüzde 7MB kadar gereksiz AVI dosyası olabilir. Bunları rahatça silebilirsiniz.
BAK'LARA ELVEDA Windows klasöründe .___, .old, .bak, .000, .001, .002 (ve devamı) dosyaları gereksizdir. Aynı şekilde sabit diskinizin kök dizinindeki (C:\) tüm .___, .old, .prv, .txt ve .dos dosyalarını silebilirsiniz. (Windows'u DOS ile dual-boot kullanıyorsanız .dos dosyalarını silmeyin).
CACHE'İ BOŞALTIN Diskinizde en çok yeri, Web tarayıcınızın cache (önbellek) klasörü tutar. Ziyaret ettiğiniz sitelerdeki resimler, bazı html dosyaları ikinci ziyaretlerde daha hızlı gelmesi için bu klasörlerde tutulur. Internet Explorer 4.0 kullanıyorsanız Windows\Temporary Internet Files, Netscape Navigator 4.0 kullanıyorsanız C:\Program Files\Netscape\Users\(kullanıc ı ismi)\Cache klasöründeki dosyaları temizleyip yer açabilirsiniz. Bu iş için PC World Online'daki Cache Killer Pro yazılımını da kullanabilirsiniz.


TMP'LER KALMASIN
Normalde TMP soyadlı geçici dosyaların Windows kapanırken silinmesi gerekir. Ancak diskinizi şöyle bir tararsanız Windows'un bu işte pek de başarılı olmadığını göreceksiniz. O anda kullanılmayan tüm TMP soyadlı dosyaları silebilirsiniz. Kullanılanları ise Windows zaten silmenize izin vermeyecektir.


RESİMLER YER TUTAR

Grafik dosyaları da çok yer tutabilir. Sisteminizi tarayarak gereksiz BMP ve PCX dosyalarını silebilirsiniz. BMP dosyalarının içeriğini kolayca görmek istiyorsanız, Başlat*Çalıştır (Start*Run) komutu ile açılan diyalog penceresine regedit yazarak Registry Editor'ü çalıştırın, HKEY_CLASSES_ROOT\Paint.Pictur e\DefaultIcon klasörünü seçin. Sağ pencerede Varsayılan (Default) üzerine çift tıklayıp değerini %1 olarak değiştirin. Böylece BMP dosyalarının simgesi resmin içeriğini gösterecek. Tabii IE4 ile gelen ActiveDesktop'ı kullanıyorsanız klasör pencerelerinizi Web İçeriği şeklinde görüntüleyebilir ve seçili resim dosyalarının içeriğini pencerenin sol bölmesinde görebilirsiniz. Not: Arkaplan olarak kullanmak istediğini BMP dosyaları varsa bunları silmemeye dikkat edin.

Burada windowz xp ilen ilgili bazı özellikleri etkinleştirmek kapatmak ve hızlandırmak için püf noktaları anlatacağım

Wİndows Sirlari Ve Önemlİ Bİlgİler (((bölüm 2 ))))

--------------------------------------------------------------------------------

27. Tek Tiklamayla Boot Etmek
Masaüstü'ne sag tiklayin, Yeni-->Kisayol'u seçin, komut satiri kismina RUNDLL32.EXE SHELL32.DLL,SHExitWindowsEx 2 veya C:\WINDOWS\RUNDLL.EXE user.exe,ExitWindowsExec yazin. Ileri tusuna basin. Bir ad yazin, gerekirse bir klavye kisayolu atayin.

28. WinAmp'de MP3'leri WAV Yapin
WinAmp Programi'nda CTRL+P'ye basin. Preferences'de AudioI/O(Output) bölümüne gelin. Output Plug-Ins(Output Device) seçenegini Nullsoft Disk Writer Plug-In v1.0(Wav File Output) olarak degistirin. Tamam'a basin. L2ye basin. WAV yapmak istediginiz MP3 dosyasini yükleyin. Configure tusuna basinca veya daha basmadan bir diyalog kutusu açilacak. Burada istediginiz klasör ve dosya ismini belirleyin. Save'e tiklayin. Islem bitince CTRL+P'ye basin. Preferences'de AudioI/O(Output) bölümüne gelin. Output Plug-Ins(Output Device)'i eski durumuna(Wave Mapper) getirin. Yoksa MP3'ler hep WAV'a dönüstürülür.

29. Çalistir Listesini Silmek
HKEY_CURRENT_USER\Software\Mic rosoft\Windows\Curre ntVersion\Explorer\RunMRU'da sagdaki listeyi sil.

30. DOS Oturumlarinda Maksimum Bellek
System.ini'de ]386Enh]'de LocalLoadHigh=1 satirini ekleyin.

31. Dll ve Clp Dosyalarinin Simgelerini Görmek
Not Defteri veya Word(Pad)'de asagidakileri yazin ve DLL.REG adinda kaydedin:
REGEDIT4
[HKEY_CLASSES_ROOT\clpfile\Defa ultIcon]
[HKEY_CLASSES_ROOT\dllfile\Defa ultIcon]
ve yarattiginiz bu dosyayi çalistirin.

32. Bmp Dosyalarinin Resimlerini Görmek
Kayit Düzenliyici'de CTRL+F'e basin. Bosluga .bmp yazin. Arama sonucunda sagdaki yaziyi bir yere not edin.Not Defteri veya Word(Pad)'de asagidakileri yazin ve DLL.REG adinda kaydedin, XXXXXX yerine not ettiginiz program adini yazin:
REGEDIT4
[HKEY_CLASSES_ROOT\XXXXXX\Defau ltIcon]
ve yarattiginiz bu dosyayi çalistirin.

33. Kullanici Sifresini Kaldirmak
Baslat-->Ayarlar-->Denetim Masasi-->Parolalar-->Kullanici Bilgileri kartinda "Bu bilgisayarin tüm kullanicilari, ayni tercihleri ve masaüstü ayarlarini kullanir"i seçin. Onaylayin.Sifre sorgusunu kapatmak için masaüstünde Ag Komsulari'ni seçin. Yapilandirma'da Birincil Ag Oturumu Açma seçenegi aktif olsun.Eger baslangicta sifre soruyorsa Baslat-->Ayarlar-->Denetim Masasi-->Parolalar-->Paralolari Degistir'de "Windows Parolasini Degistir" dügmesine basip eski parolanizi girin, fakat Yeni Parola ve Yeni Parolayi Dogrula kutularini bos birakin.Eski sifrenizi unutmussaniz sabit diskinizde adi kendi ad-soyadiniza benzer, soyadi PWL olan dosyayi siliniz.

34. Midi ve Audio CD Parçalarini Wav Dosyalarina Dönüstürmek
Görev Çubugundaki hoparlör simgesine çift tiklayin. Seçenekler-->Özellikler'de Ses Ayarlamasi Yap Kutusu'nda yer alan "kaydederken" seçenegini isaretleyin. Asagidaki Ses Denetimlerini Göster kutusu içersindeki tüm isaretleri isaretleyip, Tamam'la penceriyi kapatin. Açilan Recording Control Penceresinde tüm Seç kutularindaki isaretleri kaldirin, sadece kayit yapilacak kaynak seçili kalsin.Midi veya CD'nin çalmasini baslatmak için Ortam Yürütücüsü'nü baslatip, Aygit Menüsü altinda bulunan seçeneklerin arasindan Wav olarak degstireceginiz biçimi seçin. Dosya-->Aç'tan bir Midi dosyasi veya CD parçasi seçin açin.Kayit için Ses Kaydedici'yi çalistirin. Sonra Ortam Yürütücü'den Midi veya Audio CD parçanizi, Ses Kaydedici'den de kayit islemini baslatin(yani kirmizi dügmeye basin). Bitince kaydi durdurun -isterseniz yeni dosyanizda düzenleme islemlerinizi yapin- ve dosyanizi kaydedin

35. Windows Kurulum Programi'nin Sirlari
Setup dosyasindan sonra bir bosluk birakarak sunlari yazabilirsiniz:
/D Sabit Disk'te eski Windows sürümlerini aramaz
/IH ScanDisk'i ön planda çalistirir
/IX Karakter seti uyumsuzlugu kontrolünü iptal eder
/IS Sistem kontrolünü geçer
/ID SabitDisk kapasitesi kontrolünü geçer
/IQ Cross-linked dosyalar ve dosya ve dizin entagrosyonu kontrolünü iptal eder
/IN Kurulumu ag desteksiz baslatir
/NOSTART Sadece minumum Win95 kurulumu yapar
/PB Her tak-kullan arama modülünü yüklerken sorar
/PI Tak-kullan Bios kontrolünü geçer
/PJ Tak-kullan Bios kontrolünü mutlaka yapar
/W Son kullanici lisana anlasmasi ekranini görüntülemez
Win95 Upgrade veya tam sürüm için geçerlidir.

36. Active Movie'yi Yeniden Canlandirmak
Kaybolmus olan Active Movie'yi bulmak için masaüstüne sag tiklayip yeni bir kisayol olusturun. Sorgu kutusuna C:\WINDOWS\rundll32.exe C:\WINDOWS\SYSTEM\amovie.ocx,R unDll /open yazin ve sonraki pencerede bu kisa yolu ActivePlayer olarak isimlendirin. Artik simgenin üstüne tiklayinca ActiveMovie açilacaktir. Filmleri direkt olarak oynatmaya oynatmak, bitince de video penceresini kapatmak için ilgili satiri C:\WINDOWS\rundll32.exe C:\WINDOWS\SYSTEM\amovie.ocx,R unDll /play /close olarak degistirin.

37. Windows'da Bul Arama Kutusunun Silinmesi
HKEY_CURRENT_USER\Software\Mic rosoft\Windows\Curre ntVersion\Explorer\Doc'da FindSpecMRU bölümüne gelin ve sag taraftaki listeyi silin.

38. Bad Cluster'larin Tekrar Okunabilmelerini Saglamak
Yanlis isaretlenmis bad sector'ler için HKEY_CURRENT_USER\Software\Mic rosoft\Windows\Curre ntVersion\Applets\CheckDrive 'da Ayarlar(Settings) degerinin son iki byte'ini 04'e çevirin. Örnegin a1 03 00 00 ise a1 03 00 04 yapin.

39. Bat Dosyasi ile Daha Hizli Bir Sekilde Windows'u Açip Kapatma
Not Defteri'ne @EXIT yazin, dosyayi kaydetma kutusunda Dosya Türü:Tüm Dosyalar(*.*) iken Dosya Adi:reboot.bat olsun. Dosyayi C:\Windows\Command altina kopyaladiktan sonra sag fare dügmesiyle Masaüstü'ne sürükleyip kisayol yaratin. Kisayola sag tiklayin Özellikler'i seçip Çalistir Kutusu'ndan Normal Pencere ve Çikista Kapat'i seçin. Gelismis dügmesine tiklayip "MS-Dos Kipini Gerekli Gerkli Olarak Öner" seçenegindeki isareti kaldirip, "Ms-Dos Kipi" seçenegini isaretleyin ve Tamam'a basin.

40. Word'de TXT Dosyasi Yaratma
*.DOC dosyasi en iyi sekilde "MS-DOS Metni (*.txt)" seklinde kyit ediliyor, fakat bazi Türkçe karakterleri tanimiyor. Bir sonraki seçenek olan "Satir Sonlu MS-DOS Metni (*.txt)" ile satirin genisligine göre bölünme yapiliyor ve karakterleri taniyor.

41. Word'de Denklem Yazmak
Ekle--->Nesne--->Microsoft Denklem 3.0 ile denklemler yaratilabilir.

42. Word'de Matematik Simgeleri Için Klavye Kisayollari Yaratmak
Bir araç çubugunun üstündeki simgeye sag fare tusu ile tiklanir. Özellestir seçilir. Yeni pencerede alttan klavye butonuna basilir. Katogorilerden "Ekle", komutlardan "simge:" seçilip, çift tiklanir. Sag alttaki simge butonuna tiklayip simgeyi seçeriz. Gerekirse yazitipi olarak "symbol" ya da "phyllis" seçilebilir. Daha sonra klavye özellestir penceresine geri dönülüp, "Yeni Kisayol Tusuna Bas" kisminda istedigimiz tusa basariz (ALT veya CTRL ile birlikte ve sag taraftan "Ata"yi seçeriz. Alt-Üst Indis,... simgeleri için ise Özellestir Penceresi'nde, alttan klavye butonuna basilir. Katogoriler'den "Tüm Komutlar", komutlardan simgenin adini bulup, "Yeni Kisayol Tusuna Bas" kisminda istedigimiz tusa basariz(ALT veya CTRL ile birlikte). Bu sayede su kisayollari yaratabilirsiniz:
ALT+X sigma
ALT+Z tav (T)
ALT+A teta
ALT+C alt indis
ALT+V üst indis


Wİndows Sirlari Ve Önemlİ Bİlgİler (((bölüm 3 ))))

--------------------------------------------------------------------------------

43. Word'de Resmin Yanina Yazi Yazmak
Resmin yanina da yazmak için resmin üzerine sag tiklanir--> Resim Biçimlendir --> Kaydirma 'de Kaydirma Biçemi'ni "Kare---Kaydirilacak Yer:Iki Taraf"; "Sıkı---Kaydirilacak Yer:Iki Taraf" veya "Yok" olarak seçebiliriz.

44. Masaüstünde Istenmeyen Simgeleri Kaldirmak
HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Mi crosoft\Windows\Curr entVersion\Explorer\Desktop\Na meSpace'de alt anahtarlardan istediginizi silin.

45. Add\Remove Program Listesi'ni Düzenlemek
HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Mi crosoft\Windows\Curr entVersion\Uninstall' da artik kaldiramadiginiz programin anahtarini silin.

46. Gizliden Gizliye Çalisan Programlar
Windows 98'de Baslat-->Programlar-->Donatilar-->Sistem Araçlari-->Sistem Bilgisi Programi'nda Araçlar'dan Sistem Yapilandirma Araci'ni açin. Burada Config.Sys, Autoexec.Bat, Baslangiç seçmelerinde çalistirilmasini istemediginiz programlarin yanindaki CHECK isaretlerini kaldirin.Ayrica C:\Windows\All Users\Start Menu\Programs\StartUp klasöründe çalistirilmasini istemediginiz program kisayollarini -varsa- silin.

Windows 95'de HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Mi crosoft\Windows\Curr entVersion\Run, ...\RunOnce, ...\RunServices, ...\RunServicesOnce'da sagda istemediklerinizi silin.

47. Temp Klasörü'nü Temizleyin Öncelikle AUOEXEC.BAT dosyasinin yedegini alin

C:\WINDOWS\TEMP klasörünü baslangiçta bosaltmak için AUTOEXEC.BAT dosyasina del C:\Windows\Temp\*.tmp>nul satirini ekleyin.

48. Yazdirma Hizinizi Artirin
Yazma islemini arka planda yapmak istemiyorsaniz Denetim Masasi-->Yazicilar'da yazicinizin üstüne sag tiklayip Özellikler'i seçin. Ayrintilar Bölmesi'nde Kuyruk Ayarlari'nda "Dogrudan Yaziciya Gönderme seçenegini aktif yapin". Artik yazdirma islemi yaparken baska hiçbir islem yapamayaciksiniz, ama daha hizli çiktilar alacaksiniz.

49. Windows'a Giriste Sorulan Sifreyi Yoketmek
Sabit Disk'inizde dosya adi kullanici adinizla ayni olan, soyadi PWL olarak geçen dosyayi bulun ve silin. Açilistaki Login Penceresi'nden kurtulmak için bilgisayari tekrar baslattiktan sonra açilistaki "Enter Windows Password" kismina birsey yazmadan Tamam'a basin.

50. Registery'i Hemen Tazelemek
CTRL+ALT+DEL'e basip, Explorer'i seçin. Görevi Sonlandir tusuna basin. Sonra Iptal'e basin. 30 saniye sonra yeni pencere açilinca Görevi Sonlandir'i seçin.

51. Belgeler Menüsü'nü Kaldirmak
HKEY_CURRENT_USER\Software\Mic rosoft\Windows\Curre ntVersion\Policies\Explorer'da Düzen-->Yeni*IkiliDegeri-->NoRecentDocsMenu yazin. Çift tiklayin. Deger verisini 01 00 00 00 yapin. Eski haline getirmek için 00 00 00 00 yapin.

52. Word'ün Adini Degistirmek
Word'de ALT+F8 'e basin. Macro'nun adini autoexec koyup, Yarat'a basin. Editör'de Application.Caption="Tirnaklar arasina istediginiz yaziyi yazin"
yazdiktan sonra ALT+F4 'e basip, Word'ü tekrar baslatin. Bakin bakalim baslik çubugunda ne yaziyor?

53. Baslat Menüsü'nde Oturumu Kapat (Log Off) 'u Kaldirmak
HKEY_CURRENT_USER\Software\Mic rosoft\Windows\Curre ntVersion\Policies\Explorer'da Düzen-->Yeni*IkiliDegeri-->NoLogOff yazin. Çift tiklayin. Deger verisini 01 00 00 00 yapin. Eski haline getirmek için 00 00 00 00 yapin.

54. Bilgisayari Baskalarinin Karistirmasini Önlemek Için
HKEY_CURRENT_USER\Software\Mic rosoft\Windows\Curre ntVersion\Policies\Explorer'da Düzen-->Yeni*IkiliDegeri-->ASAGIDAN,SINIRLAMA YAZILARI'NDAN BIRINI SEÇIN. Çift tiklayin. Geçerli duruma getirmek için deger verisini duruma göre 01 00 00 00 veya 1 yapin. Eski haline getirmek için duruma göre 00 00 00 00 veya 0 yapin.

Bilgisayarınızı tek tıklamayla kapatmak istiyorsanız aşagıdaki prosedürü izleyiniz..

1 - Masaüstünde yeni bir kısayol oluşturun.
2 - Komut bölümüne aşağıdaki satırları yazın:

Windows 95, 98, veya Me için: C:\windows\rundll.exe user.exe,exitwindows

Windows XP için: SHUTDOWN -s -t 01

3 - Son olarak bu kısayola bir isim verip kaydediniz.Artık makinanızı kapatmak istediğinizde bu kısayolu kullanabilirsiniz.